Học luật ra trường có dễ xin việc không?

[Hocluat.vn] Học luật ra trường có dễ xin việc không là nỗi băn khoăn của không ít học sinh trước khi lựa chọn ngành Luật và cả những sinh viên đang ngồi trên ghế giảng đường. Thực tế, ngành Luật có phạm vi nghề nghiệp khá rộng, từ cơ quan nhà nước, công ty luật, văn phòng luật sư đến pháp chế doanh nghiệp, ngân hàng, bất động sản, bảo hiểm, nhân sự hay các tổ chức trong và ngoài nước. Tuy nhiên, cơ hội việc làm rộng không đồng nghĩa với việc cứ có bằng cử nhân Luật là dễ dàng tìm được một công việc tốt. Với đặc thù nghề nghiệp đề cao kinh nghiệm thực tế, khả năng nghiên cứu, tư duy pháp lý, kỹ năng viết và ngoại ngữ, khoảng cách giữa một sinh viên mới tốt nghiệp và một ứng viên có thể thực sự làm việc đôi khi khá lớn.

1. Học luật ra trường có dễ xin việc không?

Nếu phải trả lời ngắn gọn thì học Luật không phải là ngành quá khó tìm việc nhưng cũng không thuộc nhóm cứ tốt nghiệp là chắc chắn có việc làm tốt ngay.

Một ưu điểm lớn của ngành Luật là phạm vi ứng dụng rất rộng. Pháp luật hiện diện trong gần như mọi hoạt động của đời sống xã hội, từ thành lập doanh nghiệp, ký kết hợp đồng, tuyển dụng lao động, đầu tư, kinh doanh, mua bán bất động sản cho đến giải quyết tranh chấp.

Do đó, người tốt nghiệp ngành Luật không chỉ có một lựa chọn duy nhất là trở thành luật sư. Cử nhân Luật có thể tìm kiếm cơ hội tại nhiều môi trường khác nhau.

Cử nhân Luật có thể làm những công việc gì?

• Công ty luật, văn phòng luật sư: làm thực tập sinh pháp lý, trợ lý luật sư, chuyên viên pháp lý, paralegal và tiếp tục đào tạo để trở thành luật sư.
• Doanh nghiệp: làm chuyên viên pháp chế, nhân viên pháp lý, quản trị hợp đồng, tuân thủ pháp luật, hỗ trợ đầu tư, lao động, nhân sự hoặc xử lý công nợ.
• Cơ quan nhà nước: tham gia tuyển dụng vào các vị trí có yêu cầu trình độ chuyên môn về pháp luật nếu đáp ứng điều kiện tuyển dụng.
• Ngân hàng, bảo hiểm và tài chính: đảm nhiệm các vị trí liên quan đến pháp chế, tuân thủ, xử lý tài sản bảo đảm, thu hồi nợ và quản trị rủi ro.
• Bất động sản: tư vấn pháp lý dự án, thủ tục đất đai, hợp đồng, giao dịch và giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: làm pháp chế, hợp đồng, đầu tư, thương mại hoặc tuân thủ pháp luật.
• Nghiên cứu và đào tạo: tiếp tục học sau đại học để phát triển theo hướng giảng dạy hoặc nghiên cứu pháp luật.

Như vậy, xét về số lượng lĩnh vực có thể tham gia, ngành Luật có phạm vi việc làm tương đối rộng.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hai khái niệm: “có nhiều vị trí việc làm” và “dễ được tuyển dụng”.

Một sinh viên vừa tốt nghiệp với hồ sơ chỉ có bằng cử nhân, chưa từng thực tập, chưa quen nghiên cứu hồ sơ, chưa biết soạn thảo văn bản và ngoại ngữ hạn chế sẽ phải cạnh tranh với những ứng viên đã có một hoặc hai năm thực tập ngay từ khi còn là sinh viên.

Đó là lý do có người chưa tốt nghiệp đã được doanh nghiệp hoặc công ty luật giữ lại làm việc, trong khi một số người khác ra trường nhiều tháng vẫn chưa tìm được công việc phù hợp.

Có bằng cử nhân Luật đã trở thành luật sư chưa?

Một hiểu lầm khá phổ biến là cho rằng tốt nghiệp đại học Luật đồng nghĩa với việc trở thành luật sư.

Trên thực tế, người tốt nghiệp đại học ngành Luật được cấp bằng cử nhân Luật. Nếu muốn hành nghề luật sư, người đó thông thường còn phải tiếp tục tham gia đào tạo nghề luật sư, tập sự hành nghề, kiểm tra kết quả tập sự và hoàn thành các điều kiện, thủ tục theo quy định.

Vì vậy, bằng cử nhân Luật nên được xem là nền tảng để bước vào thị trường lao động pháp lý, chứ chưa phải điểm kết thúc của quá trình phát triển nghề nghiệp.

2. Vì sao có người học Luật dễ xin việc nhưng có người lại thất nghiệp?

Một thực tế khá dễ nhận thấy là trong khi nhiều doanh nghiệp, công ty luật vẫn thường xuyên tuyển nhân sự pháp lý thì một bộ phận sinh viên Luật mới tốt nghiệp lại cho rằng ngành này khó tìm việc.

Nguyên nhân chủ yếu nằm ở khoảng cách giữa kiến thức được học tại trường và khả năng thực hiện công việc trong thực tế.

Chỉ biết lý thuyết nhưng chưa biết giải quyết vấn đề pháp lý

Trong quá trình học đại học, sinh viên được học nhiều môn như luật dân sự, hình sự, hành chính, thương mại, đất đai, lao động, hôn nhân gia đình, tố tụng…

Tuy nhiên, khi đi làm, nhà tuyển dụng thường không chỉ hỏi ứng viên có nhớ một điều luật nào đó hay không.

Điều họ quan tâm hơn là bạn có thể:

• Đọc và phân loại một bộ hồ sơ;
• Xác định vấn đề pháp lý cần giải quyết;
• Tìm đúng văn bản pháp luật đang có hiệu lực;
• Phân tích quyền, nghĩa vụ và rủi ro của khách hàng;
• Soạn thảo văn bản pháp lý rõ ràng;
• Đưa ra phương án xử lý phù hợp.

Ví dụ, nếu một doanh nghiệp đưa cho bạn một hợp đồng dài hàng chục trang và yêu cầu: “Hãy kiểm tra xem hợp đồng này có rủi ro gì?”, việc nhớ nhiều điều luật chưa chắc đã giúp bạn hoàn thành tốt công việc.

Bạn còn phải biết xác định đối tượng hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên, điều kiện thanh toán, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, chấm dứt hợp đồng, giải quyết tranh chấp và những điều khoản có thể gây bất lợi cho doanh nghiệp.

Đây chính là sự khác biệt giữa học luật và làm nghề luật.

Thiếu kinh nghiệm thực tế

Kinh nghiệm là một trong những yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng tìm việc của sinh viên Luật.

Giả sử có hai ứng viên cùng tốt nghiệp một trường với kết quả học tập tương đương.

Ứng viên thứ nhất chỉ tập trung học trong bốn năm đại học và chưa từng làm việc trong môi trường pháp lý.

Ứng viên thứ hai đã thực tập tại công ty luật từ năm ba, từng hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ, soạn đơn, kiểm tra hợp đồng, tra cứu quy định và làm việc với khách hàng.

Trong phần lớn trường hợp, ứng viên thứ hai sẽ có lợi thế rõ rệt hơn.

Do đó, sinh viên Luật không nên đợi đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu công việc.

Nếu điều kiện cho phép, từ năm hai hoặc năm ba, sinh viên có thể bắt đầu tìm kiếm môi trường thực tập phù hợp để quan sát cách công việc pháp lý được thực hiện trong thực tế.

Thiếu kỹ năng nghiên cứu và viết pháp lý

Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của người học Luật là khả năng nghiên cứu.

Khi nhận một tình huống, người làm nghề phải biết xác định từ khóa, tìm văn bản, kiểm tra hiệu lực, đối chiếu các quy định liên quan và đưa ra kết luận.

Bên cạnh đó, nghề pháp lý gắn liền với việc viết.

Một chuyên viên pháp lý có thể thường xuyên phải soạn:

• Hợp đồng;
• Công văn;
• Biên bản;
• Đơn khởi kiện;
• Đơn kiến nghị;
• Ý kiến tư vấn pháp lý;
• Báo cáo rà soát pháp luật;
• Thư tư vấn khách hàng.

Do vậy, người viết câu từ rõ ràng, logic, chính xác và biết trình bày vấn đề có hệ thống thường có lợi thế đáng kể khi làm việc trong ngành Luật.

Ngoại ngữ còn hạn chế

Không phải tất cả công việc pháp lý đều bắt buộc phải sử dụng ngoại ngữ. Tuy nhiên, nếu muốn làm việc tại các công ty luật lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ngân hàng, tập đoàn hoặc lĩnh vực đầu tư và thương mại quốc tế thì tiếng Anh có thể tạo ra khoảng cách rất lớn giữa các ứng viên.

Người có khả năng đọc hợp đồng tiếng Anh, nghiên cứu tài liệu pháp lý nước ngoài và trao đổi với khách hàng quốc tế sẽ tiếp cận được nhiều vị trí hơn.

Đây cũng thường là những vị trí có yêu cầu chuyên môn cao và cơ hội phát triển nghề nghiệp tốt.

Không xác định được hướng nghề nghiệp

Một sai lầm khác của sinh viên Luật là học rất nhiều lĩnh vực nhưng đến năm cuối vẫn chưa biết mình muốn làm gì.

Có người muốn trở thành luật sư tranh tụng. Người khác lại phù hợp với pháp chế doanh nghiệp, hợp đồng, đầu tư, đất đai hoặc sở hữu trí tuệ.

Nếu không xác định được định hướng, sinh viên rất khó lựa chọn nơi thực tập, môn học cần đầu tư hoặc kỹ năng cần phát triển.

Không cần xác định chuyên môn ngay từ năm nhất nhưng từ khoảng năm ba, sinh viên nên bắt đầu nhận biết lĩnh vực mình có hứng thú và khả năng phát triển lâu dài.

3. Làm thế nào để học Luật ra trường dễ xin việc hơn?

Muốn tăng khả năng tìm được việc làm sau khi tốt nghiệp, sinh viên nên bắt đầu chuẩn bị ngay trong quá trình học đại học thay vì chờ đến ngày nhận bằng.

Học chắc kiến thức nền tảng

Trước hết, sinh viên cần có kiến thức pháp luật cơ bản tương đối vững.

Không nhất thiết phải học thuộc từng điều luật nhưng cần hiểu bản chất của các chế định quan trọng và biết mình phải tìm quy định ở đâu khi gặp một tình huống cụ thể.

Các môn như lý luận Nhà nước và pháp luật, Hiến pháp, dân sự, hình sự, hành chính và tố tụng là nền tảng rất quan trọng để xây dựng tư duy pháp lý.

Học cách tra cứu thay vì cố học thuộc luật

Hệ thống pháp luật có rất nhiều văn bản và thường xuyên thay đổi. Không ai có thể nhớ toàn bộ các quy định.

Do đó, một sinh viên Luật giỏi không nhất thiết là người nhớ được nhiều số điều nhất mà phải là người biết tìm đúng quy định, kiểm tra hiệu lực và áp dụng chúng vào đúng tình huống.

Khi đọc một bài viết hoặc nhận được một kết luận pháp lý, hãy tạo thói quen tự hỏi:

• Quy định này nằm ở văn bản nào?
• Điều khoản cụ thể ở đâu?
• Văn bản còn hiệu lực không?
• Có văn bản sửa đổi hoặc hướng dẫn hay không?
• Quy định đó có thực sự áp dụng cho trường hợp đang xem xét không?

Đây là thói quen rất quan trọng nếu muốn theo nghề pháp lý lâu dài.

Thực tập càng sớm càng tốt

Sinh viên không nhất thiết phải chờ đến kỳ thực tập bắt buộc của nhà trường mới đi thực tập.

Ngay từ năm hai hoặc năm ba, nếu đã có kiến thức nền tương đối, bạn có thể tìm cơ hội tại:

• Công ty luật;
• Văn phòng luật sư;
• Phòng pháp chế doanh nghiệp;
• Doanh nghiệp bất động sản;
• Ngân hàng;
• Công ty tư vấn;
• Các tổ chức có bộ phận pháp lý phù hợp.

Ở giai đoạn đầu, đừng quá đặt nặng việc được giao công việc lớn.

Chỉ cần có cơ hội đọc hồ sơ, sắp xếp tài liệu, tra cứu pháp luật, quan sát cách luật sư làm việc, hỗ trợ soạn thảo và tiếp xúc với công việc thực tế thì bạn đã tích lũy được những kinh nghiệm rất có giá trị.

Rèn luyện kỹ năng viết

Người làm nghề luật sử dụng ngôn ngữ như một công cụ lao động.

Vì vậy, hãy tập viết từ khi còn là sinh viên.

Bạn có thể bắt đầu bằng những bài đơn giản như phân tích một vụ việc, tóm tắt một bản án, viết ý kiến pháp lý hoặc giải đáp một tình huống.

Một cấu trúc có thể áp dụng là:

Vấn đề pháp lý → Quy định pháp luật → Phân tích → Kết luận.

Nếu có thể giải thích một vấn đề pháp luật phức tạp bằng ngôn ngữ ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu thì đó là dấu hiệu cho thấy bạn đang dần hình thành tư duy nghề nghiệp tốt.

Đầu tư ngoại ngữ

Nếu có điều kiện, sinh viên Luật nên học tiếng Anh càng sớm càng tốt.

Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những tài liệu pháp lý quá khó. Trước tiên hãy xây dựng nền tảng tiếng Anh thông thường, sau đó dần làm quen với:

• Từ vựng pháp lý;
• Hợp đồng bằng tiếng Anh;
• Email công việc;
• Tài liệu doanh nghiệp;
• Văn bản và tài liệu pháp lý quốc tế.

Kỹ năng này có thể mở rộng đáng kể phạm vi công việc mà bạn có thể ứng tuyển sau khi tốt nghiệp.

Tự học ngoài chương trình đại học

Kiến thức được học tại trường là nền tảng nhưng sinh viên Luật cần xây dựng khả năng tự học lâu dài bởi pháp luật thường xuyên thay đổi.

Ngoài giáo trình, sinh viên có thể đọc văn bản pháp luật, bản án, án lệ, sách chuyên khảo và các tài liệu học thuật.

Hocluat.vn cũng là một website có nhiều nội dung dành cho sinh viên Luật như tài liệu môn học, kinh nghiệm học tập, kỹ năng nghiên cứu, định hướng nghề nghiệp và các vấn đề pháp lý có thể sử dụng làm nguồn tham khảo trong quá trình tự học.

Tuy nhiên, khi nghiên cứu một vấn đề pháp lý cụ thể, người học vẫn nên hình thành thói quen kiểm tra lại quy định trong văn bản pháp luật đang có hiệu lực.

Lựa chọn một lĩnh vực để phát triển chuyên sâu

Sinh viên mới tốt nghiệp không thể trở thành chuyên gia ngay lập tức. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể xây dựng một lĩnh vực mà mình hiểu sâu hơn mặt bằng chung.

Chẳng hạn:

• Dân sự – đất đai – tranh tụng;
• Doanh nghiệp – đầu tư;
• Hợp đồng – thương mại;
• Lao động – nhân sự;
• Thuế – tài chính;
• Sở hữu trí tuệ;
• Thương mại quốc tế;
• Hôn nhân và gia đình;
• Hình sự.

Khi có định hướng tương đối rõ ràng, bạn sẽ dễ lựa chọn môi trường thực tập, tài liệu cần đọc và công việc nên ứng tuyển hơn.

Đừng chỉ nhìn vào mức lương của công việc đầu tiên

Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với người mới bước vào nghề luật.

Một công việc có mức lương ban đầu không quá cao nhưng cho phép bạn trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo hợp đồng, gặp khách hàng, tham gia giải quyết vụ việc và được người có kinh nghiệm hướng dẫn đôi khi có giá trị hơn một vị trí trả lương cao hơn nhưng không giúp phát triển chuyên môn.

Khi lựa chọn công việc đầu tiên, ngoài câu hỏi “mức lương bao nhiêu?”, hãy tự hỏi:

“Nếu làm việc tại đây trong một hoặc hai năm, tôi sẽ học được những gì và có thể tự mình làm được những công việc nào?”

Trong nghề luật, kinh nghiệm và năng lực tích lũy qua từng vụ việc có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn sau vài năm.

Kết luận

Học luật ra trường có dễ xin việc không? Câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào cách mỗi người chuẩn bị trong những năm đại học. Ngành Luật có phạm vi việc làm tương đối rộng, từ công ty luật, pháp chế doanh nghiệp đến cơ quan nhà nước, ngân hàng, bất động sản, đầu tư và nhiều lĩnh vực khác. Tuy nhiên, tấm bằng cử nhân Luật tự nó không bảo đảm rằng người tốt nghiệp sẽ có ngay một công việc tốt. Một sinh viên có kiến thức nền vững, từng thực tập, biết nghiên cứu pháp luật, soạn thảo văn bản, sử dụng ngoại ngữ và hiểu mình muốn phát triển trong lĩnh vực nào thường có lợi thế rõ rệt hơn khi bước vào thị trường lao động. Vì vậy, thay vì chỉ lo lắng “học Luật có thất nghiệp không?”, hãy chuẩn bị để đến ngày tốt nghiệp bạn không chỉ có một tấm bằng mà còn có khả năng thực sự làm được công việc pháp lý.

Bài viết liên quan

Học luật ra trường lương bao nhiêu?

Học luật ra trường làm gì - cơ hội việc làm của ngành luật?

Sinh viên luật ra trường làm gì để có thu nhập cao?

Học luật ra trường không có nghĩa là trở thành luật sư

Những cách để sinh viên luật có một việc làm sau khi ra trường?

Tâm sự: Học ngành luật có tương lai không?