Những cuốn sách chuyên khảo luật hay nên đọc

[Hocluat.vn] Những cuốn sách chuyên khảo luật hay nên đọc không nhất thiết là những cuốn dày nhất hay mới xuất bản nhất, mà quan trọng là giúp người đọc đi xa hơn việc “biết điều luật”: hiểu vì sao pháp luật được thiết kế như vậy, các học giả đang tranh luận điều gì, Tòa án áp dụng pháp luật ra sao và một vấn đề pháp lý có thể được nhìn nhận dưới những cách tiếp cận nào. Đối với sinh viên luật, học viên cao học, nghiên cứu sinh, luật sư và những người làm công tác pháp luật, đọc chuyên khảo còn là cách rất hiệu quả để hình thành tư duy pháp lý chuyên sâu. Dưới đây là tổng hợp những sách chuyên khảo và công trình nghiên cứu pháp lý chuyên sâu đáng đọc, trải rộng từ lý luận nhà nước, hiến pháp, tư pháp đến dân sự, hợp đồng, trọng tài, hình sự, sở hữu trí tuệ và pháp luật quốc tế.

1. Vì sao người học và hành nghề luật nên đọc sách chuyên khảo?

Nếu giáo trình có nhiệm vụ hệ thống hóa kiến thức nền tảng của một môn học thì sách chuyên khảo thường đi theo hướng khác: chọn một vấn đề hoặc một nhóm vấn đề và nghiên cứu sâu đến tận nền tảng lý luận, pháp luật thực định và thực tiễn áp dụng.

Chẳng hạn, đọc giáo trình Luật Dân sự có thể giúp người học biết các điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Nhưng khi đọc một công trình chuyên khảo được xây dựng trên hàng trăm bản án, người đọc sẽ thấy một câu hỏi khó hơn: Tòa án thực sự xác định lỗi thế nào? Khi nào thiệt hại được coi là có quan hệ nhân quả với hành vi? Tại sao hai vụ việc gần giống nhau lại có thể được giải quyết khác nhau?

Đó chính là giá trị của chuyên khảo.

Người đọc sách pháp luật chuyên sâu thường nhận được ít nhất bốn lợi ích:

• Hiểu bản chất của quy định pháp luật, thay vì chỉ ghi nhớ nội dung điều luật.
• Tiếp cận nhiều quan điểm học thuật khác nhau, qua đó hình thành khả năng phản biện.
• Làm quen với cách sử dụng bản án, pháp luật so sánh, lịch sử lập pháp và thực tiễn áp dụng làm luận cứ.
• Học được cách một nhà nghiên cứu xây dựng vấn đề, lập luận và đưa ra kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

Với người hành nghề, đặc biệt là luật sư, chuyên khảo còn có một giá trị khác: giúp tìm ra vấn đề nằm phía sau điều luật. Đây thường là nơi xuất hiện khoảng trống pháp lý, cách hiểu khác nhau hoặc cơ hội xây dựng một lập luận có lợi cho khách hàng.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng giá trị học thuật và tính cập nhật của pháp luật là hai vấn đề khác nhau. Một công trình xuất bản cách đây 15 hoặc 20 năm vẫn có thể rất đáng đọc về lý luận nhưng nếu sử dụng để giải quyết một vụ việc hiện tại thì phải đối chiếu lại văn bản pháp luật đang có hiệu lực.

Vì vậy, danh sách dưới đây không đơn thuần xếp theo năm xuất bản. Có những công trình cũ được giữ lại bởi giá trị nền tảng của chúng, bên cạnh những chuyên khảo mới được xuất bản trong giai đoạn 2024–2026.

2. Những cuốn sách chuyên khảo luật hay nên đọc

1. Sự hạn chế quyền lực Nhà nước – Nguyễn Đăng Dung

Nếu chỉ lựa chọn một cuốn để bắt đầu đọc sâu về nhà nước pháp quyền, chủ nghĩa hiến pháp và kiểm soát quyền lực, Sự hạn chế quyền lực Nhà nước là một lựa chọn rất đáng cân nhắc.

Thư viện Quốc hội ghi nhận tác phẩm của GS.TS. Nguyễn Đăng Dung được Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2005, dung lượng khoảng 680 trang. Nội dung tập trung vào sự cần thiết phải giới hạn quyền lực nhà nước, vai trò của Hiến pháp trong việc hạn chế quyền lực cũng như mối liên hệ giữa nhà nước pháp quyền và chủ nghĩa hiến pháp.

Điểm đáng đọc của cuốn sách không nằm ở việc cung cấp câu trả lời cho một điều luật cụ thể. Cuốn sách đặt ra câu hỏi căn bản hơn: Tại sao quyền lực nhà nước phải bị giới hạn và pháp luật phải làm gì để quyền lực không trở thành tùy tiện?

Đây là loại sách đặc biệt phù hợp với:

• Sinh viên muốn học sâu Luật Hiến pháp.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh.
• Người nghiên cứu kiểm soát quyền lực nhà nước.
• Luật sư muốn củng cố nền tảng tư duy về quyền con người và giới hạn quyền công.

Điểm nên đọc kỹ: các phần về Hiến pháp, chủ nghĩa hiến pháp và cơ chế kiểm soát quyền lực.

2. Chính phủ trong nhà nước pháp quyền – Nguyễn Đăng Dung

Được Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2023, Chính phủ trong nhà nước pháp quyền gồm khoảng 420 trang và tập trung vào ba nhóm nội dung chính: những yêu cầu của nhà nước pháp quyền; đặc điểm của Chính phủ – hành pháp trong nhà nước pháp quyền; và Chính phủ Việt Nam trước yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền.

Nếu Sự hạn chế quyền lực Nhà nước nghiêng về nền tảng lý luận thì cuốn này đi sâu hơn vào quyền hành pháp.

Một trong những vấn đề thú vị mà người đọc có thể tiếp tục suy ngẫm từ cuốn sách là: trong một nhà nước pháp quyền, Chính phủ cần đủ mạnh để quản trị xã hội nhưng đồng thời phải chịu sự kiểm soát như thế nào?

Đây là tài liệu thích hợp cho người nghiên cứu:

• Luật Hiến pháp.
• Luật Hành chính.
• Tổ chức bộ máy nhà nước.
• Kiểm soát quyền hành pháp.
• Cải cách thể chế.

3. Hệ thống Tòa án trong Nhà nước pháp quyền – Nguyễn Đăng Dung

Đây là một công trình mới hơn, do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2024.

Theo giới thiệu của Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội, sách được cấu trúc thành bốn chương, đi từ nhà nước pháp quyền và tư pháp, các yêu cầu đối với tòa án, hệ thống tòa án Việt Nam đến cải cách hệ thống tòa án theo yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền.

Cuốn sách đặc biệt đáng đọc đối với luật sư tranh tụng, thẩm phán, kiểm sát viên và người nghiên cứu tư pháp, bởi hoạt động của tòa án không chỉ là áp dụng các điều khoản pháp luật. Đằng sau nó là những vấn đề lớn về:

• Độc lập tư pháp.
• Công bằng trong xét xử.
• Vị trí của tòa án trong cơ chế kiểm soát quyền lực.
• Bảo vệ quyền con người.
• Cải cách tư pháp.

Nếu muốn nghiên cứu sâu hơn, có thể đọc song song với Tòa án Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xuất bản năm 2012 – công trình cũng nghiên cứu vị trí, vai trò và yêu cầu đặt ra đối với tòa án trong nhà nước pháp quyền.

4. Tìm hiểu pháp luật hiến pháp đối chiếu – Nguyễn Đăng Dung

Một trong những hạn chế khi học Luật Hiến pháp chỉ từ pháp luật Việt Nam là người học dễ mặc nhiên cho rằng một mô hình tổ chức nhà nước đang tồn tại là mô hình duy nhất có thể có.

Pháp luật so sánh giúp phá vỡ cách nhìn đó.

Tìm hiểu pháp luật hiến pháp đối chiếu của GS.TS. Nguyễn Đăng Dung là công trình dày hơn 680 trang, được hệ thống thư viện của Học viện Ngoại giao xếp trong nhóm sách, chuyên khảo, tuyển tập về hiến pháp đối chiếu.

Khi đọc loại sách này, điều đáng chú ý không chỉ là “nước A tổ chức Quốc hội thế nào” hay “nước B có Tổng thống ra sao”, mà là tìm hiểu:

• Vì sao các quốc gia lựa chọn mô hình khác nhau?
• Mối quan hệ giữa lập pháp – hành pháp – tư pháp được thiết kế thế nào?
• Một định chế hoạt động tốt trong quốc gia này có nhất thiết phù hợp với quốc gia khác?

Đây là cuốn đáng đọc với người muốn phát triển tư duy luật so sánh.

5. Pháp quyền và chủ nghĩa hiến pháp – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn

Công trình do PGS.TS. Vũ Công Giao và PGS.TS. Đặng Minh Tuấn chủ biên, với sự tham gia của nhiều tác giả, được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2019.

Thư viện Quốc gia mô tả cuốn sách gồm nhiều nghiên cứu về sự cần thiết của hiến pháp và chủ nghĩa hiến pháp, lịch sử tư tưởng hợp hiến, pháp quyền cũng như sự phổ biến của những giá trị này trong đời sống pháp lý hiện đại.

Đây chính xác hơn là một công trình nghiên cứu pháp lý chuyên sâu dạng sách tham khảo nhưng rất phù hợp để đặt cạnh các chuyên khảo về luật hiến pháp.

Điểm hấp dẫn là người đọc không chỉ tiếp xúc với một quan điểm duy nhất mà có thể nhìn thấy nhiều cách tiếp cận khác nhau về:

• Rule of Law.
• Constitutionalism.
• Giới hạn quyền lực.
• Quyền con người.
• Vai trò của Hiến pháp.

Với học viên cao học hoặc người đang viết bài nghiên cứu, đây là nguồn rất đáng khai thác.

6. Quyền con người, tiếp cận đa ngành và liên ngành luật học – Võ Khánh Vinh

Một sai lầm khá phổ biến khi nghiên cứu quyền con người là xem đây chỉ là một nhóm điều khoản nằm trong Hiến pháp hoặc các công ước quốc tế.

Trên thực tế, quyền con người liên quan đến triết học, chính trị học, xã hội học, lịch sử và rất nhiều ngành luật khác nhau.

Công trình Quyền con người, tiếp cận đa ngành và liên ngành luật học do Võ Khánh Vinh chủ biên được xuất bản năm 2010; dữ liệu của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Google Books đều ghi nhận công trình này.

Cuốn sách đặc biệt hữu ích với người nghiên cứu:

• Luật Hiến pháp.
• Luật quốc tế về quyền con người.
• Chính sách hình sự.
• Quyền của nhóm dễ bị tổn thương.
• Mối quan hệ giữa quyền cá nhân và quyền lực nhà nước.

Đây không phải cuốn nên đọc vội. Giá trị của nó nằm ở cách tiếp cận đa chiều.

7. Luật Hợp đồng Việt Nam – Bản án và bình luận bản án – Đỗ Văn Đại

Đối với người hành nghề dân sự – thương mại, đây là một trong những bộ sách đáng sở hữu nhất.

Điểm khác biệt lớn nhất của Luật Hợp đồng Việt Nam – Bản án và bình luận bản án là cách tiếp cận từ thực tiễn xét xử trở lại lý luận và pháp luật thực định, thay vì chỉ giải thích từng điều của Bộ luật Dân sự.

Thư viện Trường Đại học Luật TP.HCM hiện ghi nhận lần xuất bản thứ mười năm 2025, gồm hai tập, mỗi tập trên 1.200 trang.

Các vấn đề được phân tích trải rộng từ:

• Giao kết hợp đồng.
• Điều kiện có hiệu lực.
• Hợp đồng giả tạo.
• Vi phạm điều cấm.
• Thực hiện nghĩa vụ.
• Hủy bỏ, chấm dứt hợp đồng.
• Trách nhiệm khi vi phạm.
• Nhiều tình huống tranh chấp cụ thể.

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia từng giới thiệu cách tiếp cận của tác phẩm là tuyển chọn các bản án điển hình rồi phân tích, bình luận và so sánh với pháp luật nước ngoài.

Nếu là luật sư dân sự hoặc luật sư doanh nghiệp, đây là bộ rất nên đọc.

8. Luật Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Việt Nam – Bản án và bình luận bản án – Đỗ Văn Đại

Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là lĩnh vực tưởng đơn giản nhưng khi áp dụng lại phát sinh hàng loạt câu hỏi khó: ai phải bồi thường, thiệt hại nào được chấp nhận, lỗi có ý nghĩa thế nào, trách nhiệm của người chưa thành niên, pháp nhân, chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ được xử lý ra sao?

Bộ sách của Đỗ Văn Đại giải quyết những vấn đề đó thông qua hàng trăm bản án và phần bình luận chuyên sâu.

Thư viện Đại học Luật Hà Nội ghi nhận bản xuất bản năm 2022 gồm hai tập lớn; riêng tập một tập hợp và bình luận 134 bản án, tập hai tiếp tục khai thác hơn một trăm bản án liên quan đến các trường hợp trách nhiệm đặc thù.

Thư viện Bộ Tư pháp cũng đánh giá cách bình luận của tác giả có đối chiếu quy định pháp luật, quan điểm học giả và kinh nghiệm nước ngoài.

Đây là tài liệu rất hữu ích khi:

• Tư vấn yêu cầu bồi thường.
• Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
• Xác định thiệt hại.
• Nghiên cứu trách nhiệm dân sự.

9. Luật Thừa kế Việt Nam – Bản án và bình luận bản án – Đỗ Văn Đại

Nếu thường xuyên xử lý tranh chấp di sản, di chúc, hàng thừa kế, công sức quản lý di sản hoặc phân chia tài sản, đây là bộ sách rất đáng tham khảo.

Thư viện hiện ghi nhận lần xuất bản thứ năm năm 2022 gồm hai tập, với tổng dung lượng hơn 1.700 trang.

Giá trị của bộ sách nằm ở chỗ luật thừa kế trên thực tế thường gắn với những tình huống phức tạp mà chỉ đọc điều luật khó hình dung hết:

• Di chúc có khuyết điểm về hình thức.
• Người quản lý di sản trong thời gian dài.
• Di sản đã được chuyển dịch cho người khác.
• Xác định thời hiệu.
• Quyền của người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc.
• Tài sản chung vợ chồng và di sản.
• Quyền sử dụng đất trong quan hệ thừa kế.

Đây là một trong những nhóm chuyên khảo có giá trị thực hành rất cao đối với luật sư.

10. Pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam – Bản án và bình luận bản án – Đỗ Văn Đại

Trọng tài thương mại là lĩnh vực tương đối đặc thù bởi một vụ tranh chấp không kết thúc ở phán quyết trọng tài. Sau đó còn có thể xuất hiện câu chuyện về công nhận, thi hành hoặc yêu cầu hủy phán quyết.

Chuyên khảo của Đỗ Văn Đại nghiên cứu các vấn đề này trên cơ sở nhiều vụ việc và bản án thực tế.

Thư viện Trường Đại học Luật TP.HCM mô tả cuốn sách là công trình phân tích sâu các chế định và vấn đề quan trọng của pháp luật trọng tài thông qua những vụ án thực tế.

Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội còn ghi nhận ấn bản năm 2023 của Pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam – Bản án và bình luận bản án với dung lượng riêng tập một hơn 1.000 trang.

Sách đặc biệt phù hợp với:

• Luật sư thương mại.
• Luật sư tranh tụng.
• In-house counsel.
• Sinh viên Luật Kinh tế.
• Người nghiên cứu ADR và trọng tài.

11. Pháp luật về hợp đồng trong thương mại và đầu tư – Những vấn đề pháp lý cơ bản – Nguyễn Thị Dung

Nếu bộ Luật Hợp đồng Việt Nam của Đỗ Văn Đại mạnh về bản án, cuốn này lại thích hợp với người muốn có một cái nhìn tương đối hệ thống về hợp đồng trong hoạt động kinh doanh.

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia giới thiệu ấn bản thứ ba năm 2020 có 588 trang, cập nhật nhiều quy định liên quan đến hợp đồng thương mại, đầu tư và Bộ luật Dân sự 2015. Nội dung còn đề cập kỹ năng soạn thảo, ký kết và một số mẫu hợp đồng.

Đây là sách phù hợp với:

• Luật sư doanh nghiệp.
• Pháp chế nội bộ.
• Chủ doanh nghiệp.
• Người thường xuyên soạn thảo và đàm phán hợp đồng.

Điểm nên khai thác nhất là mối liên hệ giữa quy định pháp luật và thiết kế điều khoản hợp đồng.

12. Quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ và chuyển giao – Phùng Trung Tập

Tài sản của doanh nghiệp hiện đại không chỉ là đất đai, nhà xưởng hoặc máy móc. Nhãn hiệu, sáng chế, quyền tác giả, bí mật kinh doanh và nhiều tài sản trí tuệ khác ngày càng có giá trị lớn.

Quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ và chuyển giao của Phùng Trung Tập được Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2021, gồm 571 trang và được xác định là sách chuyên khảo.

Cuốn sách đáng đọc với người quan tâm đến:

• Bản chất của quyền sở hữu trí tuệ.
• Bảo vệ tài sản trí tuệ.
• Chuyển giao quyền.
• Khai thác giá trị thương mại của tài sản vô hình.

Do pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam đã tiếp tục có những sửa đổi sau thời điểm sách xuất bản, khi sử dụng cho một vụ việc hiện nay cần đối chiếu thêm quy định đang có hiệu lực. Tuy vậy, phần lý luận và hệ thống hóa vấn đề vẫn có giá trị tham khảo.

13. Nhận thức khoa học về phần chung pháp luật hình sự Việt Nam sau pháp điển hóa lần thứ ba – Lê Văn Cảm

Đối với người muốn đọc một công trình nặng về lý luận hình sự, đây là lựa chọn đáng chú ý.

Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội ghi nhận sách do GS.TS. Lê Văn Cảm cùng các tác giả biên soạn, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2018. Công trình phát triển từ một đề tài nghiên cứu khoa học cấp Đại học Quốc gia và tập trung vào các vấn đề lý luận, kỹ thuật lập pháp của Phần chung pháp luật hình sự sau lần pháp điển hóa gắn với Bộ luật Hình sự 2015.

Đây không phải loại sách đọc để tìm nhanh một câu trả lời thực hành. Nó phù hợp hơn cho:

• Học viên cao học Luật Hình sự.
• Nghiên cứu sinh.
• Người nghiên cứu chính sách hình sự.
• Người muốn hiểu sâu cấu trúc khoa học của luật hình sự.

Điểm mạnh là đào sâu khái niệm và cơ sở lý luận, thứ thường bị rút gọn khá nhiều trong giáo trình.

14. Pháp luật quốc tế đương đại và những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam – Trần Minh Ngọc

Đây là một công trình tương đối mới, được Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2024, dung lượng 688 trang.

Thông tin thư viện cho thấy sách nghiên cứu nhiều vấn đề của công pháp quốc tế, tư pháp quốc tế, pháp luật ASEAN và các liên kết quốc tế, đồng thời phân tích những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt trong quá trình hội nhập.

Điểm đáng đọc của cuốn sách nằm ở chữ “đương đại”. Luật quốc tế không chỉ là những nguyên tắc về lãnh thổ hay điều ước quốc tế truyền thống, mà đang phải xử lý ngày càng nhiều vấn đề liên quan đến:

• Hội nhập kinh tế.
• Chủ quyền.
• Hợp tác quốc tế.
• Quan hệ dân sự xuyên biên giới.
• Các thiết chế và liên kết khu vực.
• Những thách thức pháp lý mới.

Nếu đang học hoặc nghiên cứu Luật Quốc tế, đây là một lựa chọn đáng chú ý trong nhóm sách xuất bản gần đây.

15. Phương pháp nghiên cứu khoa học luật – Đoàn Đức Lương, Đào Mộng Điệp

Phương pháp nghiên cứu khoa học luật là sách chuyên khảo do PGS.TS. Đoàn Đức Lương và TS. Đào Mộng Điệp đồng chủ biên, Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2023.

Cuốn sách tập trung vào những vấn đề nền tảng của nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực luật học, từ việc xác định đề tài, vấn đề và mục tiêu nghiên cứu đến lựa chọn phương pháp, thu thập tài liệu, phân tích thông tin và trình bày kết quả nghiên cứu. Qua đó, người đọc có thể hình dung rõ hơn cách một công trình pháp lý được xây dựng một cách có hệ thống, thay vì chỉ dừng ở việc tổng hợp quy định pháp luật.

Sách đặc biệt hữu ích đối với sinh viên luật, học viên cao học, nghiên cứu sinh và người thường xuyên viết bài nghiên cứu pháp lý. Đây là tài liệu có thể tham khảo khi thực hiện khóa luận, luận văn, đề tài khoa học hoặc bài viết học thuật, nhất là ở giai đoạn xác định câu hỏi nghiên cứu và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Điểm đáng chú ý của cuốn sách là giúp người đọc nhận thức rõ rằng nghiên cứu luật học không chỉ là “tìm điều luật rồi giải thích”, mà còn đòi hỏi khả năng xác định vấn đề pháp lý, hệ thống hóa nguồn tài liệu, phân tích quan điểm và xây dựng lập luận có căn cứ.

Điểm nên đọc: phần về xác định vấn đề nghiên cứu, lựa chọn phương pháp nghiên cứu và cách tổ chức một công trình khoa học pháp lý.

3. Nên chọn sách chuyên khảo luật nào theo mục tiêu?

Không nhất thiết phải đọc toàn bộ 15 cuốn theo thứ tự. Cách hiệu quả hơn là chọn theo nhu cầu.

Nếu là sinh viên luật muốn xây dựng tư duy nền tảng, có thể bắt đầu với:

• Sự hạn chế quyền lực Nhà nước.
• Tìm hiểu pháp luật hiến pháp đối chiếu.
• Luật Hợp đồng Việt Nam – Bản án và bình luận bản án.
• Phương pháp nghiên cứu khoa học luật.

Nhóm này giúp hình thành ba năng lực căn bản: tư duy về quyền lực nhà nước, tư duy so sánh và tư duy giải quyết tình huống pháp lý.

Nếu đang hành nghề luật sư dân sự nên ưu tiên:

• Luật Hợp đồng Việt Nam.
• Luật Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng Việt Nam.
• Luật Thừa kế Việt Nam.

Điểm chung của ba bộ là lượng thực tiễn xét xử rất lớn. Thay vì chỉ biết “pháp luật quy định gì”, người đọc nhìn được Tòa án đã giải quyết vấn đề đó như thế nào.

Nếu làm luật sư doanh nghiệp hoặc pháp chế nên đọc:

• Luật Hợp đồng Việt Nam.
• Pháp luật về hợp đồng trong thương mại và đầu tư.
• Pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam.
• Quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ và chuyển giao.

Đây là nhóm gắn trực tiếp với giao dịch, quản trị rủi ro và tranh chấp kinh doanh.

Nếu theo hướng nghiên cứu Hiến pháp – hành chính – tư pháp, nhóm nên ưu tiên là:

• Sự hạn chế quyền lực Nhà nước.
• Chính phủ trong nhà nước pháp quyền.
• Hệ thống Tòa án trong Nhà nước pháp quyền.
• Pháp quyền và chủ nghĩa hiến pháp.
• Quyền con người, tiếp cận đa ngành và liên ngành luật học.

Nếu học cao học hoặc nghiên cứu sinh, đừng chỉ chọn sách đúng tên đề tài. Hãy đọc thêm các công trình về phương pháp, pháp luật so sánh và lý luận nền tảng, bởi chất lượng một nghiên cứu pháp lý phụ thuộc rất nhiều vào cách đặt vấn đề chứ không chỉ lượng tài liệu được trích dẫn.

4. Cách đọc sách chuyên khảo luật hiệu quả

Sách chuyên khảo luật thường dày vài trăm đến hơn một nghìn trang. Đọc tuần tự từ trang đầu đến trang cuối đôi khi không phải cách tốt nhất.

Trước hết, hãy đọc mục lục thật kỹ. Mục lục của một công trình tốt gần như cho thấy bản đồ tư duy của tác giả: vấn đề được chia thế nào, luận điểm nào đứng trước và quan hệ giữa các chương ra sao.

Tiếp theo nên xác định một số câu hỏi trước khi đọc:

• Tác giả đang giải quyết vấn đề pháp lý nào?
• Pháp luật hiện hành có điểm gì chưa rõ?
• Tác giả sử dụng phương pháp gì?
• Quan điểm của tác giả khác pháp luật thực định ở đâu?
• Tác giả sử dụng bản án hoặc pháp luật nước ngoài để chứng minh điều gì?
• Kiến nghị cuối cùng có thuyết phục không?

Đối với sách bản án và bình luận bản án nên đọc theo trình tự:

• Đọc tình tiết vụ việc.
• Tự đưa ra phương án giải quyết.
• Đọc quyết định của Tòa án.
• Sau đó mới đọc bình luận của tác giả.

Cách này buộc người đọc phải tự tư duy trước khi tiếp nhận quan điểm của người viết.

Đối với những cuốn sách xuất bản đã lâu, cần có thêm một bước quan trọng là kiểm tra pháp luật hiện hành. Một phân tích được viết dưới Bộ luật Dân sự cũ hoặc trước khi một đạo luật sửa đổi vẫn có thể cực kỳ có giá trị về học thuật nhưng không nên sao chép trực tiếp để tư vấn vụ việc hiện tại.

Cuối cùng, đừng đọc chuyên khảo chỉ để “nhớ kiến thức”. Hãy lập một hệ thống ghi chú gồm:

• Vấn đề pháp lý.
• Quy định pháp luật.
• Quan điểm của tác giả.
• Quan điểm khác nếu có.
• Bản án hoặc ví dụ minh họa.
• Nhận xét của chính mình.

Khi duy trì cách ghi chép này đủ lâu, người đọc sẽ hình thành một kho lập luận pháp lý cá nhân. Đó mới là giá trị lớn nhất mà sách chuyên khảo có thể mang lại cho một người làm nghề luật.

Kết luận

Không có một danh sách tuyệt đối về những cuốn sách chuyên khảo luật hay nên đọc, bởi lựa chọn tốt nhất phụ thuộc vào lĩnh vực và mục tiêu của từng người. Tuy nhiên, các công trình của Nguyễn Đăng Dung về nhà nước pháp quyền và kiểm soát quyền lực, những bộ Bản án và bình luận bản án của Đỗ Văn Đại, các chuyên khảo về hình sự, sở hữu trí tuệ, pháp luật quốc tế và phương pháp nghiên cứu nêu trên đều có điểm chung là đưa người đọc vượt ra ngoài phạm vi của một cuốn giáo trình thông thường. Với sinh viên luật, chúng giúp hình thành tư duy pháp lý; với học viên sau đại học, chúng cung cấp nền tảng nghiên cứu; còn với luật sư và người hành nghề, giá trị lớn nhất nằm ở khả năng kết nối lý luận – điều luật – bản án – thực tiễn. Nếu có điều kiện, thay vì cố đọc thật nhiều sách luật, hãy chọn một lĩnh vực mình quan tâm và đọc sâu một vài chuyên khảo tốt; hiệu quả thường lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ tích lũy số lượng đầu sách.

Nguồn: Hocluat.vn

Bài viết liên quan

15 cuốn sách chuyên khảo luật dân sự hay nên đọc

Tổng hợp những cuốn sách hay mà dân luật nên đọc

11 cuốn sách chuyên khảo luật hình sự hay

Lý do sinh viên luật nên đến dự khán những phiên xét xử của Tòa

Những trang web hữu ích cho người học luật

Những kỹ năng cần thiết để chuẩn bị thực tập cho sinh viên luật