Làm thế nào để trở thành một luật sư giỏi?

[Hocluat.vn] Làm thế nào để trở thành một luật sư giỏi? Đây là câu hỏi mà có lẽ không ít sinh viên luật, người tập sự hành nghề luật sư và cả những người đã bước chân vào nghề đều từng tự đặt ra cho mình. Tôi cũng vậy. Khi còn ngồi trên giảng đường, tôi từng nghĩ rằng một luật sư giỏi phải là người thuộc nhiều điều luật, có khả năng tranh luận sắc bén và luôn biết cách bảo vệ quan điểm của mình. Nhưng sau những năm tháng làm việc trong môi trường pháp lý, được tiếp xúc với nhiều luật sư đi trước, lắng nghe những chia sẻ của thầy cô, bạn bè và trực tiếp tham gia giải quyết các vụ việc, tôi dần nhận ra rằng: Để trở thành một luật sư giỏi, kiến thức pháp luật thôi là chưa đủ. Có những bài học không nằm trong bất kỳ cuốn giáo trình nào, mà chỉ khi bước vào thực tế, trải qua những sai sót, áp lực và va vấp, chúng ta mới thực sự thấm thía.

1. Bài học đầu tiên: Đừng nghĩ rằng mình đã biết đủ

Tôi vẫn nhớ một điều mà những người đi trước thường nhắc nhở khi nói về nghề luật: Càng làm nghề lâu, càng phải biết thận trọng với những điều mình cho là hiển nhiên.

Lúc mới bắt đầu làm việc, tôi thường có xu hướng tìm kiếm ngay quy định pháp luật để trả lời mỗi khi tiếp nhận một vấn đề. Chẳng hạn, khách hàng trình bày về một tranh chấp đất đai, trong đầu tôi đã lập tức nghĩ đến những quy định liên quan đến quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận, thời hiệu hay thẩm quyền giải quyết.

Khi ấy, tôi tưởng rằng việc nhanh chóng xác định được căn cứ pháp luật là biểu hiện của năng lực chuyên môn. Nhưng càng làm việc, tôi càng nhận ra đôi khi mình đã quá vội vàng.

Có những vụ việc mà chỉ cần khách hàng cung cấp thêm một tài liệu, toàn bộ hướng phân tích ban đầu đã phải thay đổi. Có những tình tiết tưởng chừng không quan trọng nhưng lại quyết định bản chất pháp lý của tranh chấp.

Ví dụ, trong một vụ tranh chấp quyền sử dụng đất, việc khách hàng có giấy chứng nhận chưa chắc đã đủ để kết luận mọi vấn đề. Chúng ta còn phải xem xét nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, ranh giới thực tế, hồ sơ địa chính, lịch sử chuyển nhượng và những chứng cứ liên quan khác.

Từ những tình huống như vậy, tôi rút ra một bài học: Người luật sư giỏi không phải là người đưa ra câu trả lời nhanh nhất, mà là người biết đặt đúng câu hỏi trước khi đưa ra kết luận.

Một luật sư giàu kinh nghiệm đôi khi không trả lời ngay vấn đề khách hàng đặt ra. Họ dành thời gian hỏi thêm, yêu cầu cung cấp tài liệu, kiểm tra thông tin và cân nhắc những khả năng pháp lý khác nhau.

Trước đây, tôi có thể cho rằng đó là biểu hiện của sự thiếu quyết đoán. Nhưng bây giờ, tôi hiểu rằng đó chính là sự thận trọng cần thiết của người làm nghề.

Pháp luật luôn vận động, mỗi vụ việc lại có những tình tiết riêng. Vì vậy, dù đã hành nghề nhiều năm, chúng ta vẫn phải liên tục học hỏi và cập nhật kiến thức.

Người luật sư ngừng học hỏi cũng là lúc năng lực nghề nghiệp của họ bắt đầu có nguy cơ tụt lại phía sau.

2. Muốn giỏi nghề, trước hết phải học cách nghiên cứu hồ sơ thật kỹ

Trong những câu chuyện trao đổi với đồng nghiệp, tôi nhận thấy các luật sư có kinh nghiệm thường dành rất nhiều sự quan tâm cho việc nghiên cứu hồ sơ.

Có người từng chia sẻ một kinh nghiệm rất đáng suy ngẫm: Trước khi nghĩ đến việc sẽ tranh luận như thế nào, hãy chắc chắn rằng mình đã thực sự hiểu vụ việc.

Nghe qua thì đơn giản nhưng thực hiện được điều đó không hề dễ.

Khi tiếp nhận một bộ hồ sơ dày hàng trăm trang, việc đọc hết tài liệu mới chỉ là bước đầu tiên. Điều quan trọng hơn là phải hiểu được mối liên hệ giữa các tài liệu, xác định những tình tiết đã rõ, những vấn đề còn mâu thuẫn và những chứng cứ cần tiếp tục thu thập.

Tôi từng thấy những người mới làm nghề, trong đó có cả bản thân mình ở giai đoạn đầu, quá tập trung vào việc tìm kiếm các quy định pháp luật có lợi cho khách hàng mà chưa dành đủ thời gian đánh giá những chứng cứ bất lợi.

Đây là một hạn chế rất dễ mắc phải.

Bởi khi đã hình thành sẵn một nhận định, chúng ta thường vô thức tìm kiếm những thông tin củng cố nhận định ấy, trong khi lại ít chú ý đến những tình tiết có thể dẫn đến kết luận ngược lại.

Một người luật sư có kinh nghiệm sẽ không chỉ đặt câu hỏi: Chứng cứ nào giúp khách hàng của mình có lợi thế?

Họ còn tự hỏi: Nếu đứng ở phía bên kia, mình sẽ sử dụng chứng cứ nào để phản bác? Điểm yếu lớn nhất trong lập luận của mình nằm ở đâu?

Tôi cho rằng đây là một trong những cách tư duy rất đáng học hỏi.

Trong quá trình nghiên cứu hồ sơ, tôi thường cố gắng thực hiện một số công việc:

• Sắp xếp tài liệu theo trình tự thời gian để nắm được toàn bộ diễn biến vụ việc.
• Phân biệt thông tin do khách hàng trình bày với những tình tiết đã có chứng cứ chứng minh.
• Xác định các vấn đề pháp lý trọng tâm cần giải quyết.
• Đối chiếu quy định pháp luật với từng tình tiết cụ thể.
• Chủ động tìm kiếm cả chứng cứ có lợi và bất lợi.
• Dự kiến những lập luận phản bác có thể xuất hiện từ phía đối lập.

Những công việc này đôi khi khá mất thời gian, nhất là đối với các vụ việc phức tạp. Nhưng chính sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho hoạt động tư vấn, tranh tụng hoặc thương lượng.

Tôi ngày càng tin rằng một lập luận tốt không bắt đầu từ khả năng nói hay, mà bắt đầu từ quá trình nghiên cứu nghiêm túc và hiểu đúng bản chất vụ việc.

3. Luật sư giỏi không chỉ biết nói, mà còn phải biết lắng nghe

Khi còn là sinh viên luật, tôi từng rất ấn tượng với những người có khả năng tranh luận lưu loát, lập luận chặt chẽ và phản biện nhanh.

Tôi cho rằng đó là những phẩm chất nổi bật nhất của một luật sư giỏi nhưng sau khi bước vào môi trường làm việc thực tế, tôi lại đặc biệt chú ý đến một kỹ năng ít được nhắc đến hơn: Kỹ năng lắng nghe.

Tôi từng quan sát cách những luật sư có kinh nghiệm tiếp xúc với khách hàng. Họ không nhất thiết phải nói nhiều. Thậm chí, trong phần lớn thời gian đầu của buổi làm việc, họ chỉ lắng nghe, ghi chép và thỉnh thoảng đặt thêm câu hỏi.

Trong khi đó, những người mới làm nghề đôi khi lại quá nóng lòng thể hiện kiến thức. Khách hàng vừa trình bày được vài tình tiết, chúng ta đã muốn giải thích quy định pháp luật hoặc đưa ra phương án giải quyết.

Đến khi xem xét kỹ hồ sơ mới nhận ra mình đã hiểu chưa đầy đủ câu chuyện.

Đặc biệt, trong những vụ việc liên quan đến tranh chấp gia đình, thừa kế, đất đai hay hôn nhân, khách hàng thường không chỉ mang đến một vấn đề pháp lý đơn thuần.

Họ còn mang theo những bức xúc, tổn thương, sự lo lắng và cả những mâu thuẫn đã tích tụ trong nhiều năm.

Có người kể rất dài nhưng không đi vào trọng tâm. Có người vì xúc động mà trình bày thiếu mạch lạc. Cũng có người chỉ kể những tình tiết có lợi cho mình mà vô tình hoặc cố ý bỏ qua những thông tin quan trọng khác.

Nếu thiếu kiên nhẫn, luật sư rất dễ bỏ sót những chi tiết cần thiết.

Tuy nhiên, lắng nghe không có nghĩa là tin tưởng tuyệt đối vào mọi điều khách hàng trình bày.

Người luật sư phải biết lắng nghe bằng sự tôn trọng nhưng đánh giá thông tin bằng tư duy độc lập và khách quan.

Theo tôi, một luật sư giỏi cần biết khi nào nên đặt câu hỏi, khi nào nên giải thích và khi nào chỉ cần im lặng để khách hàng có thể trình bày hết câu chuyện của mình.

Bởi đôi khi, một câu hỏi đúng lúc có giá trị hơn rất nhiều lời tư vấn được đưa ra quá sớm.

4. Đừng cố chứng minh mình giỏi luật, hãy giúp khách hàng hiểu vấn đề

Có một bài học mà tôi thấy rất thực tế khi quan sát cách các luật sư đi trước tư vấn cho khách hàng.

Đó là không nên nhầm lẫn giữa việc thể hiện kiến thức chuyên môn và việc giải quyết vấn đề cho người cần tư vấn.

Khi mới làm nghề, chúng ta thường muốn đưa thật nhiều căn cứ pháp luật vào phần tư vấn. Một vấn đề có thể được giải thích bằng hàng loạt điều luật, nghị định, thông tư và những thuật ngữ chuyên ngành.

Về mặt chuyên môn, cách trình bày ấy chưa chắc đã sai. Nhưng chưa chắc khách hàng đã hiểu.

Phần lớn khách hàng không được đào tạo chuyên ngành luật. Điều họ muốn biết thường rất cụ thể: Trường hợp của mình có được pháp luật bảo vệ không? Cần chuẩn bị những giấy tờ gì? Phải đến cơ quan nào? Có những rủi ro nào? Chi phí và thời gian dự kiến ra sao?

Nếu sau một buổi tư vấn kéo dài, khách hàng vẫn không hiểu mình cần làm gì tiếp theo thì rõ ràng hiệu quả tư vấn chưa đạt được như mong muốn.

Tôi từng được nghe một cách diễn đạt rất hay về vấn đề này: Người có kiến thức chuyên môn thực sự vững vàng thường có khả năng giải thích một vấn đề phức tạp bằng ngôn ngữ đơn giản mà vẫn giữ được tính chính xác.

Điều đó khiến tôi suy nghĩ khá nhiều.

Bởi để diễn đạt một vấn đề pháp lý phức tạp thành những lời dễ hiểu, bản thân người tư vấn phải nắm chắc bản chất vấn đề.

Ví dụ, thay vì chỉ giải thích hàng loạt quy định về nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự, luật sư có thể nói với khách hàng rằng: Nếu muốn Tòa án chấp nhận yêu cầu của mình, chúng ta cần xác định những tình tiết nào phải chứng minh và hiện đã có những tài liệu gì để chứng minh các tình tiết đó.

Sau đó mới giải thích sâu hơn về căn cứ pháp luật và trình tự thực hiện.

Tôi nghĩ, luật sư giỏi không phải là người khiến khách hàng cảm thấy pháp luật thật phức tạp, mà là người giúp họ hiểu rõ vấn đề pháp lý đang gặp phải.

Tất nhiên, diễn đạt dễ hiểu không có nghĩa là đơn giản hóa một cách tùy tiện hoặc bỏ qua các điều kiện, ngoại lệ quan trọng.

Đó là sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, khả năng giao tiếp và sự thấu hiểu đối với người đang cần được giúp đỡ.

5. Học cách tranh luận để giải quyết vấn đề, không phải để hơn thua

Trong số những người bạn cùng học luật, có không ít người từng rất thích tranh luận. Chúng tôi có thể dành hàng giờ trao đổi về một tình huống pháp lý, mỗi người đưa ra một cách hiểu, một quan điểm khác nhau.

Thời còn đi học, việc bảo vệ được lập luận của mình thường đem lại cảm giác rất thú vị.

Nhưng khi bước vào thực tế, tôi nhận ra rằng tranh luận trong nghề luật không giống với những cuộc tranh luận để phân định ai nói hay hơn.

Đối với luật sư, mục tiêu cuối cùng không phải là giành phần thắng trong mọi cuộc đối thoại, mà là bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Có những lúc cần tranh luận quyết liệt để làm rõ chứng cứ, bác bỏ một nhận định thiếu căn cứ hoặc bảo vệ một quan điểm pháp lý quan trọng nhưng cũng có những trường hợp, tiếp tục tranh luận chỉ khiến mâu thuẫn trở nên căng thẳng mà không mang lại thêm lợi ích thực tế.

Tôi đặc biệt tâm đắc với cách nhìn nhận của những luật sư coi thương lượng và hòa giải là một phần quan trọng của kỹ năng hành nghề.

Chẳng hạn, trong một vụ tranh chấp dân sự, nếu hai bên có thể đạt được thỏa thuận hợp pháp, bảo đảm những quyền lợi cốt lõi và tránh được nhiều năm kiện tụng, đó hoàn toàn có thể là một kết quả tốt.

Người luật sư giỏi cần biết phân tích cho khách hàng cả lợi ích lẫn rủi ro của từng phương án, thay vì mặc định rằng khởi kiện hoặc tiếp tục tranh tụng luôn là lựa chọn tốt nhất.

Ngoài ra, tôi cũng học được rằng không nên xem người có quan điểm đối lập là đối thủ theo nghĩa cá nhân.

Trong quá trình tranh tụng, mỗi luật sư có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng mà mình đại diện. Việc không đồng tình với quan điểm của nhau là điều bình thường.

Tuy nhiên, sự khác biệt về lập luận không phải lý do để công kích cá nhân hoặc đánh mất cách ứng xử chuyên nghiệp.

Một luật sư bản lĩnh có thể phản biện rất sắc bén mà vẫn giữ được sự bình tĩnh, lịch sự và tôn trọng người khác.

Tôi cho rằng đây là phẩm chất cần rất nhiều thời gian và trải nghiệm mới có thể rèn luyện được.

6. Muốn trở thành luật sư giỏi, phải biết chấp nhận những lời góp ý

Có lẽ một trong những điều khó khăn nhất đối với người trẻ là chấp nhận rằng công việc mình đã dành nhiều tâm huyết vẫn có thể có sai sót.

Tôi còn nhớ cảm giác khi một văn bản mình mất khá nhiều thời gian soạn thảo được người có kinh nghiệm xem lại và chỉnh sửa gần như toàn bộ.

Ban đầu, cảm giác thất vọng là điều khó tránh khỏi.

Mình đã nghiên cứu tài liệu, tìm kiếm quy định pháp luật, cân nhắc từng câu chữ. Vậy mà khi người khác đọc lại, vẫn có rất nhiều điểm cần thay đổi.

Nhưng sau này, tôi mới nhận ra những lần được góp ý như vậy thực sự có giá trị.

Có những nội dung về mặt pháp lý không sai nhưng cách trình bày dài dòng, thiếu trọng tâm. Có những lập luận nghe rất thuyết phục nhưng chưa được chứng cứ hỗ trợ đầy đủ. Cũng có những câu chữ trong hợp đồng tưởng chừng rõ ràng nhưng lại có thể dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau.

Nếu không có người chỉ ra, rất có thể chúng ta sẽ tiếp tục lặp lại những hạn chế ấy.

Từ kinh nghiệm này, tôi cho rằng người mới làm nghề cần đặc biệt trân trọng cơ hội được làm việc với những luật sư có kinh nghiệm và sẵn sàng chia sẻ chuyên môn.

Không nhất thiết phải tìm được một người thầy nổi tiếng.

Đôi khi, người hướng dẫn tốt nhất lại là một luật sư rất ít xuất hiện trên truyền thông nhưng có nhiều năm trực tiếp giải quyết hồ sơ, am hiểu thực tiễn và luôn nghiêm túc với công việc.

Có thể học từ họ cách tiếp xúc khách hàng, đặt câu hỏi, nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo văn bản và xử lý những tình huống khó.

Ngay cả khi không đồng tình với một lời góp ý, chúng ta vẫn nên dành thời gian suy nghĩ xem vì sao người đi trước lại có nhận định như vậy.

Tôi nghĩ, không ai có thể trở thành luật sư giỏi nếu luôn cho rằng mình đúng và xem mọi lời góp ý là sự phủ nhận năng lực bản thân.

Người biết nhận ra hạn chế, dám sửa sai và chủ động học hỏi thường sẽ tiến bộ nhanh hơn.

7. Giỏi chuyên môn là cần thiết nhưng đạo đức nghề nghiệp mới giúp đi đường dài

Trong những cuộc trao đổi về nghề, tôi thường nghe nhắc đến hai yếu tố: năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp.

Lúc còn trẻ, chúng ta có thể dành nhiều sự chú ý cho việc làm thế nào để nâng cao kiến thức, kỹ năng tranh tụng, xây dựng thương hiệu cá nhân và thu hút khách hàng.

Những điều đó đều cần thiết.

Càng tiếp xúc với thực tế, tôi càng hiểu rằng một luật sư có thể rất giỏi chuyên môn nhưng vẫn khó được tin tưởng lâu dài nếu thiếu sự trung thực và trách nhiệm.

Nghề luật sư là nghề gắn liền với niềm tin.

Khi tìm đến luật sư, khách hàng có thể phải cung cấp nhiều thông tin riêng tư, tài liệu quan trọng và những câu chuyện mà họ không muốn người khác biết đến.

Họ cũng có thể phải đưa ra những quyết định ảnh hưởng lớn đến tài sản, công việc hoặc cuộc sống của mình dựa trên ý kiến tư vấn của luật sư.

Vì vậy, bên cạnh việc đưa ra ý kiến pháp lý chính xác, luật sư còn phải biết giữ bí mật thông tin, tôn trọng khách hàng, tránh xung đột lợi ích và thực hiện công việc bằng những phương pháp phù hợp với pháp luật, đạo đức nghề nghiệp.

Tôi đặc biệt coi trọng sự trung thực khi đánh giá khả năng giải quyết vụ việc.

Có những khách hàng muốn nghe một lời khẳng định chắc chắn rằng họ sẽ thắng kiện. Có những người sẵn sàng trả thù lao cao nếu luật sư cam kết đạt được kết quả mà họ mong muốn.

Nhưng một luật sư có trách nhiệm không nên đưa ra những lời hứa mà mình không thể bảo đảm.

Chúng ta có thể đánh giá khả năng thành công dựa trên hồ sơ, chứng cứ và quy định pháp luật. Có thể đề xuất phương án tối ưu và nỗ lực thực hiện công việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Nhưng không thể vì muốn nhận được một vụ việc mà cố tình che giấu rủi ro hoặc tạo ra những kỳ vọng không thực tế.

Tôi cũng cho rằng người luật sư phải biết từ chối những yêu cầu trái pháp luật, trái đạo đức nghề nghiệp, dù điều đó có thể khiến mình mất đi một khoản thu nhập.

Bởi uy tín nghề nghiệp không được tạo nên chỉ từ một vài vụ việc thành công.

Nó được hình thành từ cách chúng ta làm việc, ứng xử và giữ gìn các nguyên tắc trong suốt quá trình hành nghề.

Một vụ việc có thể mang lại thù lao lớn nhưng uy tín và sự tin tưởng mới là những giá trị giúp luật sư tồn tại và phát triển lâu dài.

8. Hãy lựa chọn lĩnh vực thế mạnh nhưng đừng ngừng mở rộng hiểu biết

Một vấn đề tôi từng trao đổi với bạn bè làm nghề luật là nên trở thành luật sư chuyên sâu trong một lĩnh vực hay cố gắng biết càng nhiều lĩnh vực càng tốt.

Thực tế, mỗi hướng đi đều có những ưu điểm và khó khăn riêng.

Có những luật sư dành phần lớn sự nghiệp để nghiên cứu và giải quyết các vụ án hình sự. Có người tập trung vào tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại hoặc tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp.

Cũng có những luật sư hành nghề tổng hợp, giải quyết nhiều loại vụ việc khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu khách hàng và đặc điểm thị trường nơi họ làm việc.

Theo tôi, đối với người mới bước chân vào nghề, việc tiếp xúc với nhiều lĩnh vực pháp luật có thể mang lại những trải nghiệm rất hữu ích.

Nhờ đó, chúng ta có cơ hội hiểu được đặc điểm của từng loại vụ việc và dần nhận ra đâu là lĩnh vực phù hợp với năng lực, sở thích của bản thân.

Khi đã có định hướng rõ ràng, việc đầu tư nghiên cứu chuyên sâu là điều rất đáng cân nhắc.

Bởi mỗi lĩnh vực pháp luật đều có những đặc thù riêng.

Chẳng hạn, một luật sư thường xuyên giải quyết tranh chấp đất đai không chỉ cần hiểu các quy định của Luật Đất đai mà còn phải có kiến thức về dân sự, tố tụng, hành chính, công chứng, hồ sơ địa chính và những vấn đề thực tế liên quan đến quản lý, sử dụng đất.

Tương tự, luật sư tư vấn doanh nghiệp cũng cần hiểu hoạt động kinh doanh, hợp đồng, thuế, lao động và các rủi ro pháp lý thường gặp trong quá trình vận hành doanh nghiệp.

Điều đó cho thấy chuyên môn sâu không đồng nghĩa với việc chỉ biết một ngành luật.

Luật sư giỏi cần có một lĩnh vực thế mạnh đủ sâu, đồng thời duy trì kiến thức nền tảng đủ rộng để nhận diện các vấn đề pháp lý có liên quan.

Và quan trọng hơn, phải biết giới hạn năng lực của bản thân.

Khi gặp một vụ việc vượt quá chuyên môn, việc tham khảo ý kiến đồng nghiệp hoặc phối hợp với luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực phù hợp đôi khi chính là lựa chọn có trách nhiệm nhất.

Không ai có thể giỏi tất cả mọi lĩnh vực pháp luật. Thừa nhận điều đó không làm chúng ta kém đi, mà giúp chúng ta làm nghề một cách chuyên nghiệp hơn.

9. Kinh nghiệm thực tế không tự nhiên đến từ số năm hành nghề

Tôi từng nghe một nhận xét khá thú vị trong câu chuyện giữa những người làm nghề: Có người hành nghề mười năm và tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm nhưng cũng có người chỉ lặp lại một cách làm trong suốt mười năm ấy.

Câu nói này khiến tôi suy nghĩ về giá trị thực sự của kinh nghiệm.

Chúng ta thường đánh giá một luật sư thông qua số năm hành nghề. Điều này có cơ sở, bởi thời gian làm việc lâu dài thường mang đến nhiều cơ hội tiếp xúc với những tình huống pháp lý khác nhau. Tuy nhiên, số năm hành nghề không phải là yếu tố duy nhất quyết định năng lực.

Điều quan trọng là trong khoảng thời gian ấy, người luật sư đã học được những gì, xử lý công việc như thế nào và có thực sự tiến bộ qua từng vụ việc hay không.

Một hồ sơ đã giải quyết xong không có nghĩa là chúng ta không còn điều gì để học từ nó.

Sau mỗi vụ việc, tôi cho rằng nên dành thời gian nhìn lại một số vấn đề:

• Những nhận định ban đầu của mình có chính xác không?
• Có tình tiết hoặc chứng cứ quan trọng nào bị bỏ sót?
• Cách xây dựng phương án giải quyết đã hợp lý chưa?
• Quá trình trao đổi, tư vấn cho khách hàng có điểm gì cần cải thiện?
• Nếu gặp lại một vụ việc tương tự, mình sẽ làm gì khác đi?

Việc tự đánh giá như vậy giúp những trải nghiệm thực tế chuyển hóa thành bài học nghề nghiệp.

Đặc biệt, không nên chỉ học từ những vụ việc thành công.

Đôi khi, chính những vụ việc gặp khó khăn, những phương án chưa đạt kết quả mong muốn hoặc những sai sót đã được phát hiện và khắc phục mới giúp chúng ta trưởng thành nhanh nhất.

Tôi cũng nhận thấy rằng việc quan sát cách đồng nghiệp xử lý công việc có giá trị không kém trải nghiệm trực tiếp.

Một buổi làm việc với khách hàng, một lần tham dự phiên tòa hoặc một cuộc trao đổi về phương án giải quyết tranh chấp đều có thể mang đến những bài học đáng nhớ.

Kinh nghiệm không chỉ là những gì chúng ta đã trải qua, mà còn là những điều chúng ta thực sự rút ra được sau mỗi lần trải qua.

10. Sau cùng, luật sư giỏi là người khiến khách hàng cảm thấy có thể tin tưởng

Có một câu hỏi mà tôi nghĩ mỗi người làm nghề luật nên tự đặt ra: Thế nào mới thực sự được coi là một luật sư giỏi?

Là người có nhiều bằng cấp, chứng chỉ? Là người thường xuyên xuất hiện tại những phiên tòa lớn? Là người có thu nhập cao hay có nhiều khách hàng?

Tôi nghĩ những yếu tố ấy có thể phản ánh một phần năng lực, kinh nghiệm hoặc thành công trong sự nghiệp nhưng chưa đủ để đánh giá toàn diện một người luật sư.

Bởi điều quan trọng nhất vẫn là chất lượng công việc và giá trị thực tế mà người luật sư mang lại.

Tôi từng nghe bạn bè chia sẻ về những luật sư không quá nổi tiếng nhưng luôn được khách hàng cũ giới thiệu cho người quen khi phát sinh vấn đề pháp lý.

Lý do đôi khi rất giản dị.

Không phải vì những luật sư ấy luôn giành phần thắng, mà bởi họ làm việc nghiêm túc, giải thích rõ ràng, giữ lời hứa, chủ động thông báo tiến độ và không né tránh trách nhiệm khi công việc gặp khó khăn.

Những điều tưởng chừng nhỏ nhặt ấy lại có ý nghĩa rất lớn.

Khách hàng có thể không đủ kiến thức để đánh giá một lập luận pháp lý phức tạp. Nhưng họ thường cảm nhận được thái độ làm việc của luật sư.

Họ biết ai thực sự lắng nghe câu chuyện của mình, ai dành thời gian nghiên cứu hồ sơ, ai thẳng thắn nói về những khó khăn và ai chỉ cố gắng đưa ra những lời hứa hấp dẫn.

Tất nhiên, sự hài lòng của khách hàng không phải thước đo duy nhất. Có những lúc luật sư phải đưa ra lời tư vấn đúng đắn nhưng không phù hợp với mong muốn của họ.

Dù vậy, tôi vẫn tin rằng sự tin tưởng được xây dựng trên nền tảng năng lực, trách nhiệm và trung thực là một trong những tài sản quý giá nhất của người hành nghề luật sư.

Và sự tin tưởng ấy không thể có được chỉ sau một vài ngày hay nhờ những lời giới thiệu hoa mỹ.

Nó cần được tích lũy qua từng hồ sơ, từng cuộc trao đổi và từng cam kết mà chúng ta thực hiện trong công việc.

Danh tiếng có thể giúp khách hàng tìm đến một luật sư lần đầu nhưng năng lực và đạo đức nghề nghiệp mới là điều khiến họ tiếp tục tin tưởng.

11. Để trở thành luật sư giỏi, có lẽ phải học cách kiên nhẫn với chính mình

Càng làm nghề, tôi càng nhận ra rằng không có con đường tắt nào bảo đảm một người sẽ trở thành luật sư giỏi.

Đọc thật nhiều sách là cần thiết. Tham gia các khóa đào tạo kỹ năng cũng rất hữu ích. Được làm việc với những luật sư giàu kinh nghiệm là một lợi thế lớn.

Tuy vậy, tất cả những điều ấy vẫn cần thời gian để chuyển hóa thành năng lực hành nghề thực sự.

Có những kỹ năng chỉ có thể cải thiện sau nhiều lần thực hành. Có những bài học chỉ thực sự thấm thía khi chúng ta trực tiếp đối mặt với khó khăn.

Tôi cũng từng có những giai đoạn nhìn vào thành công của người khác rồi cảm thấy bản thân còn quá nhiều thiếu sót.

Có những người bạn cùng học đã trở thành luật sư có uy tín, đảm nhận nhiều vụ việc lớn. Có người phát triển rất tốt trong lĩnh vực tư vấn doanh nghiệp. Có người lựa chọn con đường nghiên cứu, giảng dạy hoặc làm việc trong các cơ quan nhà nước.

Mỗi người có một xuất phát điểm, điều kiện và hướng phát triển khác nhau.

Việc học hỏi từ thành công của họ là điều nên làm nhưng nếu liên tục so sánh bản thân với người khác, chúng ta rất dễ đánh mất sự kiên nhẫn cần thiết.

Tôi nghĩ, thay vì cố gắng trở thành một luật sư thật nổi tiếng trong thời gian ngắn, người mới làm nghề nên tập trung làm tốt những công việc trước mắt.

Đọc kỹ thêm một bộ hồ sơ. Viết chặt chẽ hơn một bản tư vấn. Học cách đặt câu hỏi tốt hơn trong một buổi gặp khách hàng. Tìm hiểu thêm một lĩnh vực pháp luật mà mình còn yếu.

Mỗi tiến bộ có thể rất nhỏ nhưng khi được duy trì trong nhiều năm, chúng sẽ tạo nên sự khác biệt đáng kể.

Và cũng đừng quên giữ gìn sức khỏe, các mối quan hệ và cuộc sống riêng của mình.

Bởi nghề luật sư là một hành trình dài, cần sự bền bỉ cả về trí tuệ lẫn tinh thần.

Tôi không nghĩ rằng một người phải hy sinh toàn bộ cuộc sống cá nhân mới có thể trở thành luật sư giỏi. Ngược lại, sự cân bằng hợp lý có thể giúp chúng ta duy trì khả năng tập trung, sự điềm tĩnh và tình yêu đối với công việc.

Không cần phải giỏi hơn tất cả mọi người ngay hôm nay. Điều quan trọng là ngày mai mình có thể làm nghề tốt hơn ngày hôm qua.

Kết luận

Sau những năm tháng học tập, làm việc và lắng nghe những chia sẻ của thầy cô, bạn bè cùng các luật sư đi trước, tôi dần hiểu rằng câu trả lời cho vấn đề làm thế nào để trở thành một luật sư giỏi không nằm ở một bí quyết duy nhất. Đó là cả một quá trình tích lũy kiến thức, rèn luyện kỹ năng, học hỏi kinh nghiệm, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và không ngừng hoàn thiện bản thân. Tôi cũng không cho rằng mình đã hiểu hết về nghề, bởi càng tiếp xúc với nhiều vụ việc, tôi càng nhận ra còn rất nhiều điều cần học. Có lẽ chính thái độ ấy mới là điều quan trọng. Một người luật sư có thể không biết tất cả, có thể từng mắc sai sót và không phải lúc nào cũng đạt được kết quả mong muốn nhưng nếu luôn trung thực, có trách nhiệm, biết lắng nghe và không ngừng tiến bộ thì họ đang đi đúng hướng. Và nếu phải lựa chọn một lời khuyên dành cho những người trẻ mới bước vào nghề, tôi sẽ nói rằng: Đừng quá vội vàng tìm cách trở thành một luật sư nổi tiếng. Hãy bắt đầu bằng việc trở thành một người làm nghề tử tế, tận tâm và thực sự có năng lực. Khi làm tốt những điều ấy đủ lâu, giá trị của bạn sẽ dần được ghi nhận.

Tác giả: Ls. Nguyễn Văn Tuấn – Hocluat.vn

Bài viết liên quan

Số tiền để một sinh viên luật có thể trở thành luật sư?

Luật sư là gì? Quy trình để trở thành một luật sư ở Việt Nam?

Trở thành Luật sư - dễ hay khó?

Muốn làm tốt nghề luật sư thì phải chịu được áp lực

Hành nghề luật sư ở một số nước trên thế giới

Sự hình thành, phát triển của nghề luật sư ở Việt Nam và trên thế giới