Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật – GS.TSKH. Đào Trí Úc, GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế

[Hocluat.vn] Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật của Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội do GS.TSKH Đào Trí Úc, GS.TS Hoàng Thị Kim Quế đồng chủ biên – Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội (năm 2023).

1. Giới thiệu Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật – GS.TSKH Đào Trí Úc, GS.TS Hoàng Thị Kim Quế

Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật do GS.TSKH Đào Trí Úc và GS.TS Hoàng Thị Kim Quế đồng chủ biên là tài liệu cung cấp những kiến thức nền tảng, có tính hệ thống về nhà nước, pháp luật và các ngành luật cơ bản trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Giáo trình hướng tới việc giúp người học nhận thức những quy luật chung, các khái niệm, phạm trù và mối liên hệ cơ bản nhất của nhà nước và pháp luật trong đời sống chính trị, kinh tế và xã hội.

Nội dung giáo trình trước hết tập trung làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản như nguồn gốc, bản chất, đặc trưng, hình thức, chức năng và vai trò của nhà nước; tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; chế độ chính trị; Nhà nước pháp quyền và quyền con người. Đối với pháp luật, giáo trình trình bày các vấn đề về nguồn gốc, bản chất, thuộc tính, chức năng và vai trò của pháp luật; hệ thống và nguồn pháp luật; xây dựng, thực hiện pháp luật; quan hệ pháp luật; ý thức và văn hóa pháp luật; hành vi pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý.

Một nội dung đáng chú ý của giáo trình là việc đặt nhà nước và pháp luật trong mối quan hệ với các yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội, đạo đức và văn hóa. Qua đó, người học có điều kiện hiểu rõ hơn vai trò của nhà nước trong quản lý, điều tiết và thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời nhận thức được giá trị của pháp luật trong việc bảo đảm trật tự xã hội, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và tạo lập môi trường pháp lý ổn định cho các hoạt động của cá nhân, tổ chức.

Giáo trình cũng dành nội dung giới thiệu về các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới, qua đó giúp người học có cái nhìn khái quát về sự hình thành, phát triển, những điểm tương đồng và khác biệt giữa các truyền thống pháp luật. Đây là cơ sở cần thiết để mở rộng tư duy pháp lý trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự giao thoa ngày càng sâu rộng giữa các hệ thống pháp luật.

Bên cạnh phần lý luận chung, giáo trình trang bị những kiến thức cơ bản về các ngành luật chủ yếu trong hệ thống pháp luật Việt Nam như Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự, Luật Dân sự, Luật Tố tụng dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Lao động, an sinh xã hội, Luật Đất đai, Luật Môi trường, Luật Thương mại, Luật Tài chính, Luật Ngân hàng, Luật Quốc tế và Tư pháp quốc tế. Cách tiếp cận này giúp người học vừa nắm được nền tảng lý luận, vừa hình thành cái nhìn tổng thể về cấu trúc của hệ thống pháp luật.

Ngoài kiến thức chuyên môn, giáo trình còn giới thiệu phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu nhà nước và pháp luật như phân tích văn bản, phương pháp lịch sử, luật học so sánh, điều tra xã hội học và thống kê. Qua đó, người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn từng bước hình thành phương pháp tư duy, phân tích và đánh giá các hiện tượng pháp lý một cách khoa học.

Với nội dung có tính khái quát cao, được hệ thống hóa từ nhiều lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật PDF là tài liệu phù hợp cho sinh viên, đặc biệt là người học không chuyên luật, đồng thời có giá trị tham khảo đối với những người muốn trang bị kiến thức cơ bản về nhà nước và pháp luật. Những kiến thức trong giáo trình góp phần hình thành ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật, nâng cao trách nhiệm công dân và tạo nền tảng để người học tiếp tục nghiên cứu sâu hơn các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành.

2. Nội dung Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật – GS.TSKH Đào Trí Úc, GS.TS Hoàng Thị Kim Quế

Cuốn Giáo trình Đại cương về Nhà nước và Pháp luật VNU-UL cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng về nhà nước, pháp luật và các ngành luật cơ bản trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Nội dung sách tập trung làm rõ nguồn gốc, bản chất, đặc trưng, chức năng và hình thức của nhà nước; những vấn đề lý luận về pháp luật, hệ thống pháp luật, thực hiện pháp luật, quan hệ pháp luật, ý thức pháp luật, vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý. Bên cạnh đó, giáo trình còn khái quát các lĩnh vực pháp luật quan trọng như hiến pháp, hành chính, hình sự, dân sự, lao động, đất đai, thương mại, tài chính, ngân hàng và pháp luật quốc tế. Đây là tài liệu phù hợp cho sinh viên học tập, nghiên cứu và những người muốn trang bị kiến thức pháp lý cơ bản một cách có hệ thống.

PHẦN THỨ NHẤT

Những vấn đề cơ bản về nhà nước và pháp luật

Chương 1. Nguồn gốc, bản chất, các đặc trưng và hình thức nhà nước

I. Nguồn gốc của nhà nước – 20
II. Bản chất của nhà nước – 27
III. Những đặc trưng chủ yếu của nhà nước và vấn đề định nghĩa “nhà nước” – 32
IV. Hình thức nhà nước – 37
V. Bản chất và hình thức của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – 44

Chương 2. Bộ máy, chức năng nhà nước, chế độ chính trị

I. Khái niệm và cấu trúc của bộ máy nhà nước – 53
II. Các nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước hiện đại – 57
III. Các chức năng chủ yếu của nhà nước và phương thức thực hiện chức năng nhà nước – 61
IV. Chế độ chính trị và phương thức thực hiện quyền lực nhà nước – 71
V. Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – 77

Chương 3. Nguồn gốc, thuộc tính, bản chất, chức năng, vai trò pháp luật và các kiểu pháp luật

I. Nguồn gốc của pháp luật – 85
II. Quan niệm, các thuộc tính cơ bản của pháp luật và bản chất pháp luật – 89
III. Chức năng, nguyên tắc cơ bản của pháp luật – 96
IV. Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội – 105
V. Kiểu pháp luật và khái quát về các kiểu lịch sử pháp luật – 109

Chương 4. Nhà nước pháp quyền và quyền con người

I. Khái niệm, nội hàm chung của Nhà nước pháp quyền – 123
II. Những đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền – 126
III. Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam – 130
IV. Quyền con người – 133

Chương 5. Hệ thống pháp luật

I. Quan niệm về hệ thống pháp luật – 141
II. Cấu trúc nội tại của pháp luật – 144
III. Nguồn pháp luật – 155

Chương 6. Xây dựng pháp luật, thực hiện pháp luật, quan hệ pháp luật

I. Xây dựng pháp luật – 169
II. Thực hiện pháp luật – 179
III. Quan hệ pháp luật – 195

Chương 7. Ý thức pháp luật, văn hóa pháp luật và giáo dục pháp luật

I. Khái niệm, cấu trúc (cơ cấu) và các hình thức của ý thức pháp luật – 209
II. Đặc điểm cơ bản của ý thức pháp luật và mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật – 214
III. Văn hóa pháp luật – 221
IV. Giáo dục pháp luật – 227

Chương 8. Hành vi pháp luật, vi phạm pháp luật, trách nhiệm pháp lý

I. Hành vi pháp luật – 235
II. Vi phạm pháp luật – 236
III. Trách nhiệm pháp lý – 242

Chương 9. Các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới

I. Khái quát chung về các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới – 249
II. Hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (Civil Law) – 252
III. Hệ thống Thông luật (Common Law) – 256
IV. Hệ thống pháp luật Hồi giáo – 264
V. Hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa – 268

Phần thứ nhất

Những vấn đề cơ bản về nhà nước và pháp luật

Chương 1. Nguồn gốc, bản chất, các đặc trưng và hình thức nhà nước

I. Nguồn gốc của nhà nước – 20
II. Bản chất của nhà nước – 27
III. Những đặc trưng chủ yếu của nhà nước và vấn đề định nghĩa “nhà nước” – 32
IV. Hình thức nhà nước – 37
V. Bản chất và hình thức của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – 44

Chương 2. Bộ máy, chức năng nhà nước, chế độ chính trị

I. Khái niệm và cấu trúc của bộ máy nhà nước – 53
II. Các nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước hiện đại – 57
III. Các chức năng chủ yếu của nhà nước và phương thức thực hiện chức năng nhà nước – 61
IV. Chế độ chính trị và phương thức thực hiện quyền lực nhà nước – 71
V. Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – 77

Chương 3. Nguồn gốc, thuộc tính, bản chất, chức năng, vai trò pháp luật và các kiểu pháp luật

I. Nguồn gốc của pháp luật – 85
II. Quan niệm, các thuộc tính cơ bản của pháp luật và bản chất pháp luật – 89
III. Chức năng, nguyên tắc cơ bản của pháp luật – 96
IV. Vai trò của pháp luật trong đời sống xã hội – 105
V. Kiểu pháp luật và khái quát về các kiểu lịch sử pháp luật – 109

Chương 4. Nhà nước pháp quyền và quyền con người

I. Khái niệm, nội hàm chung của Nhà nước pháp quyền – 123
II. Những đặc trưng cơ bản của Nhà nước pháp quyền – 126
III. Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam – 130
IV. Quyền con người – 133

Chương 5. Hệ thống pháp luật

I. Quan niệm về hệ thống pháp luật – 141
II. Cấu trúc nội tại của pháp luật – 144
III. Nguồn pháp luật – 155

Chương 6. Xây dựng pháp luật, thực hiện pháp luật, quan hệ pháp luật

I. Xây dựng pháp luật – 169
II. Thực hiện pháp luật – 179
III. Quan hệ pháp luật – 195

Chương 7. Ý thức pháp luật, văn hóa pháp luật và giáo dục pháp luật

I. Khái niệm, cấu trúc (cơ cấu) và các hình thức của ý thức pháp luật – 209
II. Đặc điểm cơ bản của ý thức pháp luật và mối quan hệ giữa ý thức pháp luật và pháp luật – 214
III. Văn hóa pháp luật – 221
IV. Giáo dục pháp luật – 227

Chương 8. Hành vi pháp luật, vi phạm pháp luật, trách nhiệm pháp lý

I. Hành vi pháp luật – 235
II. Vi phạm pháp luật – 236
III. Trách nhiệm pháp lý – 242

Chương 9. Các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới

I. Khái quát chung về các hệ thống pháp luật lớn trên thế giới – 249
II. Hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (Civil Law) – 252
III. Hệ thống Thông luật (Common Law) – 256
IV. Hệ thống pháp luật Hồi giáo – 264
V. Hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa – 268

PHẦN THỨ HAI

Những vấn đề cơ bản về các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

Chương 10. Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

I. Luật Hiến pháp – 275
II. Luật Hành chính – 291

Chương 11. Luật Hình sự và Luật Tố tụng hình sự

I. Luật Hình sự – 305
II. Luật Tố tụng hình sự – 318

Chương 12. Luật Dân sự, Luật Tố tụng dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình

I. Luật Dân sự – 333
II. Luật Tố tụng dân sự – 343
III. Luật Hôn nhân và gia đình – 350

Chương 13. Luật Lao động và an sinh xã hội

I. Luật Lao động – 359
II. Luật An sinh xã hội – 367

Chương 14. Luật Đất đai và Luật Môi trường

I. Luật Đất đai – 375
II. Luật Môi trường – 383

Chương 15. Luật Thương mại

I. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Thương mại – 391
II. Các nguyên tắc của Luật Thương mại – 393
III. Các chế định cơ bản của Luật Thương mại – 396

Chương 16. Luật Tài chính và Luật Ngân hàng

I. Luật Tài chính – 401
II. Luật Ngân hàng – 406

Chương 17. Luật Quốc tế và Luật Tư pháp quốc tế

I. Luật Quốc tế – 413
II. Luật Tư pháp quốc tế – 424

Những vấn đề cơ bản về các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

Chương 10. Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

I. Luật Hiến pháp – 275
II. Luật Hành chính – 291

Chương 11. Luật Hình sự và Luật Tố tụng hình sự

I. Luật Hình sự – 305
II. Luật Tố tụng hình sự – 318

Chương 12. Luật Dân sự, Luật Tố tụng dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình

I. Luật Dân sự – 333
II. Luật Tố tụng dân sự – 343
III. Luật Hôn nhân và gia đình – 350

Chương 13. Luật Lao động và an sinh xã hội

I. Luật Lao động – 359
II. Luật An sinh xã hội – 367

Chương 14. Luật Đất đai và Luật Môi trường

I. Luật Đất đai – 375
II. Luật Môi trường – 383

Chương 15. Luật Thương mại

I. Đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh của Luật Thương mại – 391
II. Các nguyên tắc của Luật Thương mại – 393
III. Các chế định cơ bản của Luật Thương mại – 396

Chương 16. Luật Tài chính và Luật Ngân hàng

I. Luật Tài chính – 401
II. Luật Ngân hàng – 406

Chương 17. Luật Quốc tế và Luật Tư pháp quốc tế

I. Luật Quốc tế – 413
II. Luật Tư pháp quốc tế – 424

Nhìn chung, Giáo trình Đại cương về nhà nước và pháp luật VNU-UL là tài liệu nền tảng giúp người học hình thành nhận thức hệ thống về nhà nước, pháp luật và các ngành luật cơ bản. Với nội dung khái quát, có tính lý luận và thực tiễn, giáo trình không chỉ phục vụ học tập, nghiên cứu mà còn góp phần nâng cao ý thức pháp luật, trách nhiệm công dân và khả năng vận dụng pháp luật trong đời sống.

Bài viết liên quan

Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật - Đại học Luật Hà Nội

Giáo trình pháp luật đại cương 2025 - TS. Lê Minh Toàn

Giáo trình Pháp luật đại cương - Trường Đại học Thương mại

Giáo trình pháp luật đại cương - Đại học Kinh tế Quốc Dân

Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam - Trường Đại học Luật Hà Nội

Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật thế giới - Đại học Luật Hà Nội