Mỹ học đại cương là môn học nghiên cứu những vấn đề cơ bản về cái đẹp, đời sống thẩm mỹ, chủ thể và khách thể thẩm mỹ, nghệ thuật cũng như quá trình hình thành năng lực cảm thụ và đánh giá thẩm mỹ của con người. Trong chương trình đào tạo các ngành khoa học xã hội và nhân văn, đây là môn học giúp người học không chỉ tiếp cận những vấn đề lý luận về mỹ học mà còn có cơ sở để hiểu sâu hơn về nghệ thuật, sáng tạo và vai trò của cái đẹp trong đời sống.
- 1. Giáo trình Mỹ học đại cương – Nguyễn Văn Huyên – NXB Chính trị quốc gia
- 1.1. Chương I. Quá trình hình thành và phát triển khoa học mỹ học – 7
- 1.2. Chương II. Mỹ học với tư cách là một khoa học – 61
- 1.3. Chương III. Các quan hệ thẩm mỹ của con người với đời sống hiện thực – 74
- 1.4. Chương IV. Các phạm trù thẩm mỹ cơ bản – 108
- 1.5. Chương V. Chủ thể thẩm mỹ và các hình thức hoạt động của nó – 182
- 1.6. Chương VI. Bản chất, nguồn gốc, chức năng của nghệ thuật – 230
- 1.7. Chương VII. Đặc trưng và cấu trúc của nghệ thuật – 255
- 1.8. Chương VIII. Vai trò của nghệ thuật trong đời sống xã hội – 299
- 1.9. Chương IX. Giáo dục thẩm mỹ vì sự phát triển con người toàn diện – hài hòa – 338
- 2. Giáo trình Mỹ học đại cương – Lê Văn Dương, Lê Đình Lục, Lê Hồng Vân – NXB Giáo dục
- 3. Giáo trình Mỹ học đại cương – Đỗ Văn Khang – NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
- 4. Giáo trình Mỹ học đại cương – Lê Ngọc Trà – NXB Văn Hóa – Thông tin
- Kết luận
Hiện nay, có nhiều giáo trình Mỹ học đại cương được sử dụng và tham khảo tại các trường đại học ở Việt Nam. Tiêu biểu có (i) Giáo trình Mỹ học đại cương – Nguyễn Văn Huyên – NXB Chính trị quốc gia; (ii) Mĩ học đại cương của Lê Văn Dương, Lê Đình Lục và Lê Hồng Vân do NXB Giáo dục phát hành; (iii) Mỹ học đại cương do Đỗ Văn Khang chủ biên, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội và (iv) Mỹ học đại cương do Lê Ngọc Trà chủ biên, cùng Lâm Vinh và Huỳnh Như Phương biên soạn do NXB Văn hóa – Thông tin phát hành. Các dữ liệu thư viện cho thấy những giáo trình này đã được xuất bản, tái bản và sử dụng làm tài liệu học tập trong nhiều năm.
Mặc dù có sự khác nhau về kết cấu và cách tiếp cận, các giáo trình đều tập trung vào những nội dung nền tảng của mỹ học như quan hệ thẩm mỹ, chủ thể và khách thể thẩm mỹ, các phạm trù thẩm mỹ, nghệ thuật, các loại hình nghệ thuật và giáo dục thẩm mỹ. Bài viết dưới đây tổng hợp một số Giáo trình Mỹ học đại cương PDF tiêu biểu để người học thuận tiện tham khảo, đối chiếu và lựa chọn tài liệu phù hợp với nhu cầu học tập, ôn thi và nghiên cứu.
1. Giáo trình Mỹ học đại cương – Nguyễn Văn Huyên – NXB Chính trị quốc gia
Giáo trình Mỹ học đại cương (Dùng cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành mỹ học) do PGS.T0S. Nguyễn Văn Huyên (chủ biên) và GS.TS. Đỗ Huy biên soạn, được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia phát hành năm 2004 là tài liệu phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu mỹ học ở bậc đại học, cao học và nghiên cứu sinh. Giáo trình được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về nghiên cứu mỹ học, định hướng giá trị thẩm mỹ và nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp trong đời sống và nghệ thuật.
Nội dung sách được kết cấu thành 9 chương, trình bày khá hệ thống từ quá trình hình thành và phát triển của khoa học mỹ học, mỹ học với tư cách là một khoa học, quan hệ thẩm mỹ của con người với hiện thực, các phạm trù thẩm mỹ cơ bản, chủ thể thẩm mỹ đến bản chất, nguồn gốc, chức năng, đặc trưng và cấu trúc của nghệ thuật. Bên cạnh đó, giáo trình còn phân tích vai trò của nghệ thuật trong đời sống xã hội và vấn đề giáo dục thẩm mỹ vì sự phát triển con người toàn diện, hài hòa.
Với phạm vi nội dung tương đối rộng và cách tiếp cận có hệ thống, Giáo trình Mỹ học đại cương Nguyễn Văn Huyên là tài liệu hữu ích cho sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành mỹ học cũng như những người quan tâm đến lý luận về cái đẹp, nghệ thuật và đời sống thẩm mỹ.
Lời nhà xuất bản
Những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới, phát triển đất nước, đời sống nhân dân ta ngày càng được nâng cao, nhu cầu tinh thần, hưởng thụ cái đẹp và các giá trị thẩm mỹ trong nhân dân, đặc biệt là tầng lớp trẻ đang ngày càng tăng.
Để đáp ứng nhu cầu đó, việc nghiên cứu mỹ học nói chung, biên soạn tài liệu, giáo trình mỹ học phục vụ công tác giảng dạy cho sinh viên, đào tạo cao học và nghiên cứu sinh ở các trường đại học và cao đẳng được quan tâm hơn, nhiều công trình đã được xuất bản. Tuy nhiên, tình hình nghiên cứu và biên soạn đó còn những hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu học tập và tham khảo ngày càng tăng của học viên.
Vì vậy, để nâng cao chất lượng, hoàn thiện các giáo trình mỹ học nhằm đáp ứng yêu cầu giảng dạy – đào tạo và định hướng các giá trị thẩm mỹ – nghệ thuật vốn rất đa dạng và phong phú hiện nay, PGS. TS. Nguyễn Văn Huyên và GS. TS. Đỗ Huy đã biên soạn cuốn Giáo trình mỹ học đại cương.
Tập giáo trình này được kết cấu thành 9 chương:
- Chương I: Quá trình hình thành và phát triển khoa học mỹ học.
- Chương II: Mỹ học với tư cách là một khoa học.
- Chương III: Các quan hệ thẩm mỹ của con người với đời sống hiện thực.
- Chương IV: Các phạm trù thẩm mỹ cơ bản.
- Chương V: Chủ thể thẩm mỹ và các hình thức hoạt động của nó.
- Chương VI: Bản chất, nguồn gốc, chức năng của nghệ thuật.
- Chương VII: Đặc trưng và cấu trúc của nghệ thuật.
- Chương VIII: Vai trò của nghệ thuật trong đời sống xã hội.
- Chương IX: Giáo dục thẩm mỹ vì sự phát triển con người toàn diện – hài hòa.
Đây là những vấn đề căn bản, hệ thống và bao quát các nội dung của mỹ học rất bổ ích với công tác giảng dạy, đào tạo nghiên cứu sinh, cao học và công tác nghiên cứu về mỹ học.
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.
Hà Nội, tháng 02 năm 2004
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
Mục lục Giáo trình Mỹ học đại cương – NXB Chính trị quốc gia
Lời Nhà xuất bản – 5
Chương I. Quá trình hình thành và phát triển khoa học mỹ học – 7
I. Khái lược lịch sử tư tưởng mỹ học trước Mác – 7
II. Những cơ sở lý luận xác lập sự hình thành các tư tưởng mỹ học mácxít – 50
III. Một vài nét về trào lưu mỹ học phương Tây hiện đại – 53
Chương II. Mỹ học với tư cách là một khoa học – 61
I. Phạm vi nghiên cứu của mỹ học – 61
II. Kết cấu của mỹ học hiện đại – 66
III. Quan hệ giữa mỹ học với các khoa học khác – 70
Chương III. Các quan hệ thẩm mỹ của con người với đời sống hiện thực – 74
I. Quan hệ và quan hệ thẩm mỹ – 74
II. Đặc trưng và bản chất của các quan hệ thẩm mỹ – 84
III. Kết cấu của quan hệ thẩm mỹ – 97
Chương IV. Các phạm trù thẩm mỹ cơ bản – 108
I. Cái đẹp – phạm trù trung tâm của các quan hệ thẩm mỹ – 108
II. Cái cao cả – 137
III. Cái bi – 150
IV. Cái hài – 166
Chương V. Chủ thể thẩm mỹ và các hình thức hoạt động của nó – 182
I. Khái niệm chủ thể thẩm mỹ – 182
II. Năng lực thẩm mỹ của chủ thể – 187
III. Tình cảm thẩm mỹ – 193
IV. Thị hiếu thẩm mỹ – 202
V. Lý tưởng thẩm mỹ – 212
VI. Các hình thức hoạt động của chủ thể thẩm mỹ – 221
Chương VI. Bản chất, nguồn gốc, chức năng của nghệ thuật – 230
I. Quan niệm về bản chất của nghệ thuật trong lịch sử mỹ học – 230
II. Nguồn gốc và sự xuất hiện của nghệ thuật – 236
III. Bản chất xã hội và những thuộc tính của nghệ thuật – 241
IV. Chức năng xã hội của nghệ thuật – 249
Chương VII. Đặc trưng và cấu trúc của nghệ thuật – 255
I. Đặc trưng của hình tượng nghệ thuật – 256
II. Tác phẩm nghệ thuật – 269
III. Chân lý nghệ thuật – 275
IV. Các loại hình nghệ thuật cơ bản – 284
Chương VIII. Vai trò của nghệ thuật trong đời sống xã hội – 299
I. Một số vấn đề của hoạt động sáng tạo nghệ thuật – 299
II. Sáng tạo nghệ thuật và sự phát triển nhân cách – 321
III. Quá trình hoạt động nghệ thuật – 329
Chương IX. Giáo dục thẩm mỹ vì sự phát triển con người toàn diện – hài hòa – 338
I. Giáo dục thẩm mỹ – nhu cầu tất yếu của sự nghiệp phát triển con người – 338
II. Mục đích và nhiệm vụ của giáo dục thẩm mỹ – 341
III. Những nội dung cơ bản của giáo dục thẩm mỹ – 344
IV. Một số hình thức và biện pháp giáo dục thẩm mỹ – 347
2. Giáo trình Mỹ học đại cương – Lê Văn Dương, Lê Đình Lục, Lê Hồng Vân – NXB Giáo dục
Giáo trình Mỹ học đại cương – NXB Giáo dục là công trình tập thể của các cán bộ giảng dạy bộ môn Mĩ học. Đối tượng chủ yếu mà cuốn sách hướng tới phục vụ là anh chị em sinh viên các chuyên ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn ở các trường đại học. Giáo trình Mỹ học đại cương Lê Văn Dương PDF gồm có tám chương do các tác giả sau đây biên soạn:
- Lê Văn Dương: Chương mở đầu, Chương VI, Chương VII
- Lê Đình Lục: Chương II, Chương III, Chương VIII
- Lê Hồng Vân: Chương IV, Chương V
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả đã theo sát chương trình môn học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Những vấn đề cơ bản nhất của lí luận mĩ học đã được cố gắng trình bày ở dạng khái quát, tinh giản cho phù hợp với tính chất một giáo trình đại cương. Cuốn sách khó tránh khỏi những thiếu sót. Nhóm biên soạn rất mong nhận được ở các nhà khoa học chuyên ngành cũng như bạn đọc gần xa những lời góp ý để cuốn sách được chỉnh lí, bổ sung hoàn thiện hơn.
3. Giáo trình Mỹ học đại cương – Đỗ Văn Khang – NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
Giáo trình Mỹ học đại cương – Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 2002 có 268 trang, được biên soạn bởi tập thể tác giả Đỗ Văn Khang (chủ biên), Nguyễn Văn Huyên, Phạm Thế Hùng và Đỗ Thị Minh Thảo là tài liệu cung cấp những kiến thức nền tảng và có hệ thống về mỹ học.
Nội dung giáo trình tập trung vào những vấn đề cơ bản của mỹ học, từ bản chất và đối tượng nghiên cứu của mỹ học, mối quan hệ của mỹ học với các khoa học khác đến việc phân tích khách thể thẩm mỹ và chủ thể thẩm mỹ. Trong đó, sách đi sâu nghiên cứu các phạm trù như cái đẹp, cái bi, cái hài, cái trác tuyệt; đồng thời làm rõ khả năng cảm thụ, thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ và hoạt động thưởng thức nghệ thuật của con người.
Bên cạnh phần lý luận, Giáo trình Mỹ học đại cương Đỗ Văn Khang PDF còn chú trọng giáo dục và bồi dưỡng năng lực thẩm mỹ cá nhân, giúp người học hình thành khả năng cảm nhận, đánh giá cái đẹp và nâng cao năng lực thưởng thức các loại hình nghệ thuật. Với cách trình bày từ những vấn đề lý luận chung đến các biểu hiện cụ thể của đời sống thẩm mỹ, cuốn sách là tài liệu hữu ích cho sinh viên các ngành khoa học xã hội và nhân văn cũng như những người quan tâm đến mỹ học và nghệ thuật.
4. Giáo trình Mỹ học đại cương – Lê Ngọc Trà – NXB Văn Hóa – Thông tin
Giáo trình Mỹ học đại cương do tập thể tác giả PGS.TS Lê Ngọc Trà (chủ biên), Lâm Vinh và PGS. TS Huỳnh Như Phương biên soạn là một trong những tài liệu nhập môn về mỹ học được sử dụng trong giảng dạy ở bậc đại học. Bản xuất bản năm 1994 do Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin phát hành, sau đó cuốn sách tiếp tục được tái bản và sử dụng làm tài liệu học tập tại một số cơ sở đào tạo.
Nội dung giáo trình được tổ chức thành 6 chương, lần lượt trình bày: Mỹ học là gì?; Ý thức thẩm mỹ; Các phạm trù thẩm mỹ; Nghệ thuật như một lĩnh vực thẩm mỹ; Các loại hình nghệ thuật; và Vấn đề giáo dục thẩm mỹ. Với kết cấu này, Giáo trình Mỹ học đại cương Lê Ngọc Trà đi từ những khái niệm nền tảng của mỹ học đến đời sống thẩm mỹ của con người, các phạm trù cơ bản của cái đẹp và nghệ thuật, sau đó mở rộng sang các loại hình nghệ thuật và vai trò của giáo dục thẩm mỹ.
Giáo trình hướng tới việc cung cấp những kiến thức nhập môn tương đối cô đọng về mỹ học, giúp người học hiểu được bản chất của hoạt động thẩm mỹ, quá trình hình thành ý thức thẩm mỹ, vai trò của nghệ thuật trong đời sống và ý nghĩa của việc bồi dưỡng năng lực cảm thụ cái đẹp. Đây là tài liệu phù hợp với sinh viên các ngành khoa học xã hội và nhân văn cũng như những người muốn tìm hiểu những vấn đề cơ bản về mỹ học và nghệ thuật.
Kết luận
Nhìn chung, các Giáo trình Mỹ học đại cương PDF nêu trên đều cung cấp những kiến thức nền tảng cần thiết để người học tiếp cận lĩnh vực mỹ học một cách có hệ thống. Giáo trình của Nguyễn Văn Huyên, Lê Văn Dương, Lê Đình Lục và Lê Hồng Vân có cách trình bày khái quát, tinh giản, phù hợp với tính chất của một giáo trình đại cương; giáo trình do Đỗ Văn Khang chủ biên đi sâu vào bản chất mỹ học, khách thể và chủ thể thẩm mỹ; trong khi giáo trình do Lê Ngọc Trà chủ biên triển khai nội dung từ ý thức và các phạm trù thẩm mỹ đến nghệ thuật, các loại hình nghệ thuật và giáo dục thẩm mỹ. Tùy theo chương trình học và mục đích nghiên cứu, sinh viên có thể lựa chọn một giáo trình làm tài liệu chính, đồng thời tham khảo thêm các giáo trình còn lại để có góc nhìn đa dạng hơn về mỹ học. Việc kết hợp nhiều nguồn tài liệu sẽ giúp người học không chỉ nắm chắc kiến thức lý luận mà còn nâng cao khả năng cảm thụ, phân tích và đánh giá các hiện tượng thẩm mỹ, nghệ thuật trong đời sống.
Để lại một phản hồi