Quan liêu là gì? Ý nghĩa thực sự của từ Quan liêu

Chuyên mụcThảo luận pháp luật quan-ly-nha-nuoc
Luật sư hỗ trợ pháp lý cho người nghèo

Quan liêu là gì?

Trong ngôn ngữ hàng ngày, quan liêu là từ ngữ được sử dụng như một tính từ mang ý nghĩa tiêu cực – đó là tính phức tạp, cứng nhắc và không hiệu quả trong hoạt động của Bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, từ này có nguồn gốc ra sao và ý nghĩa của nó có thật sự là như vậy hay không?

 

Xem thêm:

 

Ý nghĩa thực sự của từ Quan liêu

Trong từ “Quan liêu” (官僚), chữ liêu cũng mang nghĩa là quan lại. Từ này đã được sử dụng từ thời kỳ phong kiến ở Việt Nam và Trung Quốc với ý nghĩa là những người cùng làm quan, có vai vế bằng nhau. Cùng với đó là khái niệmBộ máy quan liêu” để chỉ chế độ tuyển dụng quan chức dựa trên cơ sở thi cử và thành tích.

Vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xã hội châu Âu có sự thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt là ở Pháp và Đức. Sự biến chuyển mạnh mẽ trong xã hội đã thúc đẩy sự ra đời của nhiều học thuyết về xã hội. Max Weber – nhà kinh tế chính trị học vã xã hội học nổi tiếng người Đức đã đề ra một loạt khái niệm then chốt cho xã hội học tổ chức, trong đó có khái niệm “Bộ máy quan liêu” (Bureaucracy). Từ bureaucracy được hình thành từ 2 thành tố: “bureau” nghĩa là bàn giấy làm việc hoặc cơ quan của chính phủ; và “cracy” nghĩa là chính thể, chế độ (như democracy – chính thể dân chủ).

Như vậy Bureaucracy nếu chỉ dịch đơn giản thì có nghĩa là chế độ cơ quan bàn giấy. Khi dịch sang tiếng Việt với tên gọi “chế độ quan liêu”, từ này theo tinh thần của Max Weber đó là cơ cấu hành chính bổ nhiệm, là hệ thống chức vụnhiệm vụ được xác định rõ ràng, phân công phân nhiệm chính xác, hệ thống quyền hành có tôn ti trật tự, thúc đẩy sự phân công lao động và chuyên môn hóa. Theo đó, từ “quan liêu” ở đây là một tính từ trung tính chứ không hề mang nghĩa xấu như trong ngôn ngữ hàng ngày hiện nay mà chúng ta vẫn thường hiểu.

Tác giả: Linh
Minh họa: Anh

Tài liệu tham khảo

  • Từ điển Hán nôm: http://hvdic.thivien.net/hv/quan%20li%C3%AAu
  • Từ điển Oxford: https://en.oxforddictionaries.com/definition/-cracy
  • Tổ chức trong quá trình hiện đại hóa: http://www.phantichkinhte123.com/2015/05/to-chuc-trong-qua-trinh-hien-ai-hoa.html

Nguồn: Lê Thị Khánh Linh, Ý nghĩa thật sự của từ “Quan liêu”, Luật văn diễn dịch.
URL: 
https://luatvandiendich.wordpress.com/2018/06/27/y-nghia-that-su-cua-tu-quan-lieu/

 

Tác giả: Dân Luật 935 Bài viết
1900.0197 - Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến của mọi nhà! Gọi ngay 1900.0197 để được luật sư tư vấn, giải đáp kịp thời vấn đề pháp lý mà bạn đang gặp phải!

1 bình luận

  1. Tôi nghĩ bài viết này k đúng. Chưa đưa ra dc khái niệm về chữ QUAN và chữ LIÊU. Ngôn ngữ học xuất phát điểm từ văn hóa chũng tộc. Khi con người còn ăn lông ở lổ tức là thời kỳ đồ đá đã có sự giao tiếp bằng ngôn ngữ.. ( trao đổi ) k như bây giờ. Qua quá trình tiến hóa loài người đã qui chuẩn ngôn ngữ bằng những ký tự ( có thay đổi theo từng giai đoạn lịch sữ). Theo đó thì từ ” quan liêu ” mà ta đang dùng sẻ dc bắt nguồn từ thời Hán ( trung quốc và Vn dc coi như 1 chũng người). Chữ Quan trong “Quan quân” dc hiểu là người chức sắc. Còn chữ LIÊU có nghĩa là ” tạm bợ, sơ sài). Tôi chỉ thắc mắc ý nghĩa của từ Quan liêu là : việc làm Quan chỉ tạm bợ nên vơ vết dc gì thì cứ vơ vét rồi hết quan hoàn dân thì thôi…( Có câu quan nhất thời dân vạn đại) hay chữ QUAN này dc hiểu là người quan sát xử lý việc sơ sài qua loa..( như câu :Tọa sơn quan hổ đấu). Xem ra nên hiểu từ Quan Liêu là người làm Quan và quan sát việc dân sơ sài qua loa tiêu cực..miễn có lợi cho mình là dc. Tất nhiên là người phương tây họ cũng có thuật ngữ để chỉ ra
    bản chất về việc người làm Quan sơ sài qua loa như ta thôi nhưng nói “quan liêu” là thuật ngữ dc bắt nguồn từ phương tây e k đúng. Nên hiểu từ khi có chữ Quốc ngữ ( bộ ký tư thay thế ký tự Hán nôm ) thì âm tiết mà VN ta đang sữ dụng vẫn có gốc của Hán ngữ….

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*