Quan liêu là gì? Ý nghĩa thực sự của từ Quan liêu

Chuyên mụcThảo luận pháp luật quan-ly-nha-nuoc
Ứng tuyển cộng tác viên - Hocluat.vn

Hiện nay, trong ngôn ngữ hàng ngày, từ “quan liêu” được sử dụng như một tính từ mang ý nghĩa tiêu cực – đó là tính phức tạp, cứng nhắc và không hiệu quả trong hoạt động của Bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, từ này có nguồn gốc ra sao và ý nghĩa của nó có thật sự là như vậy hay không?

 

Xem thêm:

 

Trong từ “Quan liêu” (官僚), chữ liêu cũng mang nghĩa là quan lại. Từ này đã được sử dụng từ thời kỳ phong kiến ở Việt Nam và Trung Quốc với ý nghĩa là những người cùng làm quan, có vai vế bằng nhau. Cùng với đó là khái niệm “Bộ máy quan liêu” để chỉ chế độ tuyển dụng quan chức dựa trên cơ sở thi cử và thành tích.

Vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xã hội châu Âu có sự thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt là ở Pháp và Đức. Sự biến chuyển mạnh mẽ trong xã hội đã thúc đẩy sự ra đời của nhiều học thuyết về xã hội. Max Weber – nhà kinh tế chính trị học vã xã hội học nổi tiếng người Đức đã đề ra một loạt khái niệm then chốt cho xã hội học tổ chức, trong đó có khái niệm “Bộ máy quan liêu” (Bureaucracy). Từ bureaucracy được hình thành từ 2 thành tố: “bureau” nghĩa là bàn giấy làm việc hoặc cơ quan của chính phủ; và “cracy” nghĩa là chính thể, chế độ (như democracy – chính thể dân chủ).

Như vậy Bureaucracy nếu chỉ dịch đơn giản thì có nghĩa là chế độ cơ quan bàn giấy. Khi dịch sang tiếng Việt với tên gọi “chế độ quan liêu”, từ này theo tinh thần của Max Weber đó là cơ cấu hành chính bổ nhiệm, là hệ thống chức vụ và nhiệm vụ được xác định rõ ràng, phân công phân nhiệm chính xác, hệ thống quyền hành có tôn ti trật tự, thúc đẩy sự phân công lao động và chuyên môn hóa. Theo đó, từ “quan liêu” ở đây là một tính từ trung tính chứ không hề mang nghĩa xấu như trong ngôn ngữ hàng ngày hiện nay mà chúng ta vẫn thường hiểu.

Tác giả: Linh
Minh họa: Anh

Tài liệu tham khảo

  • Từ điển Hán nôm: http://hvdic.thivien.net/hv/quan%20li%C3%AAu
  • Từ điển Oxford: https://en.oxforddictionaries.com/definition/-cracy
  • Tổ chức trong quá trình hiện đại hóa: http://www.phantichkinhte123.com/2015/05/to-chuc-trong-qua-trinh-hien-ai-hoa.html

Nguồn: Lê Thị Khánh Linh, Ý nghĩa thật sự của từ “Quan liêu”, Luật văn diễn dịch.
URL: 
https://luatvandiendich.wordpress.com/2018/06/27/y-nghia-that-su-cua-tu-quan-lieu/

 

Đánh giá

Bài viết liên quan

Tác giả: Dân Luật 786 Bài viết
Nơi nào mà luật pháp bị xem thường thì luật sư cũng không được coi trọng. Để luật pháp và luật sư cùng được coi trọng thì mỗi luật sư bằng chính hoạt động hàng ngày của mình cần vun đắp cho hệ thống luật pháp được trở nên công minh tiến bộ.

Bình luận

avatar