Bạn đang xem căn hộ giá 3,2 tỷ đồng. Nhân viên tư vấn nói chỉ còn một căn đúng hướng và đề nghị chuyển 200 triệu đồng để giữ chỗ, dù tòa nhà mới khởi công. Trước khi chuyển, hãy kiểm tra hai câu hỏi. Căn hộ đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh chưa và 200 triệu đồng thực sự được thu để làm gì? Theo khoản 5 Điều 23 Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15, chủ đầu tư chỉ được thu cọc tối đa 5% giá bán hoặc giá thuê mua thuộc phạm vi quy định và chỉ được thu khi nhà ở, công trình đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Đạt giới hạn về số tiền là một yêu cầu. Thời điểm thu và chủ thể ký cũng cần được kiểm tra.
1. Tính mức 5% theo giá nào và áp dụng cho giao dịch nào?
Khoản 5 Điều 23 áp dụng khi chủ đầu tư dự án nhận tiền cọc để bán, cho thuê mua nhà ở, công trình xây dựng hoặc phần diện tích sàn xây dựng hình thành trong tương lai thuộc phạm vi điều khoản. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán hoặc giá thuê mua. Trong ví dụ căn hộ giá 3,2 tỷ đồng, nếu đây là giá bán ghi rõ trong thỏa thuận và căn hộ đã đủ điều kiện, mức cọc tối đa là 160 triệu đồng. Nếu bên thu đề nghị 200 triệu đồng để thực hiện cùng mục đích đặt cọc cho căn hộ đó, số tiền đề nghị vượt ngưỡng 40 triệu đồng. Khoản 5% là mức trần. Hai bên có thể thỏa thuận mức thấp hơn.
Có dự án công bố mức giá dự kiến theo mét vuông và nói giá cuối cùng sẽ chốt vào ngày ký hợp đồng. Cách thông báo này có thể dùng để giới thiệu sản phẩm. Khi đã đề nghị đặt cọc thuộc phạm vi điều luật, cần có giá bán hoặc giá thuê mua ghi rõ trong thỏa thuận để tính mức tối đa. Người mua nên hỏi căn hộ nào, tòa nào, giá đã được chốt chưa, các khoản phải trả có được tách rõ hay không và phần tiền chuyển sẽ được xử lý thế nào khi ký hợp đồng. Một con số “tối thiểu để giữ quyền” nằm riêng trong bảng tư vấn chưa cho biết cách kiểm tra trần cọc theo luật.
Quy định này cần được đặt đúng phạm vi. Hai cá nhân mua bán lại một căn nhà thông thường không mặc nhiên phải áp dụng mức 5% chỉ vì họ cũng dùng từ đặt cọc. Trường hợp đó cần xem Bộ luật Dân sự và thỏa thuận cùng các quy định có liên quan đến tài sản. Nếu một người nói đang “chuyển lại suất” ở dự án, cần xác định họ có quyền gì và giấy tờ đang ở giai đoạn nào. Hợp đồng mới trực tiếp với chủ đầu tư, chuyển nhượng hợp đồng đã ký và giao dịch mua bán một căn nhà đã có giấy chứng nhận có căn cứ riêng.
2. Khi nào dự án có thể nhận đặt cọc?
Điều 24 Luật Kinh doanh bất động sản quy định các nhóm điều kiện để nhà ở, công trình hình thành trong tương lai được đưa vào kinh doanh. Trong đó có việc đã khởi công theo pháp luật xây dựng, giấy tờ về quyền sử dụng đất, giấy tờ xây dựng và nghiệm thu theo loại dự án. Với nhà chung cư hoặc tòa nhà hỗn hợp có nhà ở, luật đòi hỏi giấy tờ chứng minh đã nghiệm thu hoàn thành phần móng. Điều luật còn có các yêu cầu về dự án, công khai thông tin và những điều kiện liên quan khác. Vì vậy, việc đã khởi công hay nhìn thấy tiến độ tại công trường mới trả lời được một phần câu hỏi.
Theo khoản 4 Điều 24, trước khi bán hoặc cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, chủ đầu tư phải thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh để kiểm tra và trả lời về điều kiện. Người mua có thể đề nghị chủ đầu tư cung cấp tài liệu thể hiện căn hộ hoặc nhóm sản phẩm dự kiến mua thuộc phạm vi được xác nhận đủ điều kiện. Hãy so số hiệu tòa nhà, giai đoạn và danh sách hoặc phạm vi nêu trong văn bản với thông tin trên giấy cọc. Một dự án có nhiều tòa có thể mở bán theo từng đợt. Văn bản về một tòa không tự cho thấy căn hộ ở tòa khác đã đủ điều kiện.
Nếu người tư vấn nói chỉ thu một khoản nhỏ trước khi có hồ sơ đủ điều kiện, hãy hỏi chức năng của khoản tiền. Mức thu dưới 5% vẫn phải đáp ứng điều kiện thời điểm nếu khoản tiền thực chất là đặt cọc để mua hoặc thuê mua. Chẳng hạn, người mua chuyển 30 triệu đồng và được cam kết sẽ mất khoản đó nếu không ký mua đúng căn đã chọn. Tình tiết này cần được đọc cùng toàn bộ giấy tờ để xác định bản chất. Ngược lại, nếu người quan tâm đăng ký nhận thông tin và không có nghĩa vụ giao tiền, đó là một hoạt động có nội dung khác. Tên gọi trên tờ phiếu chỉ là điểm bắt đầu của việc kiểm tra.
3. Phân biệt tiền cọc với lần thanh toán đầu tiên
Điều 25 quy định việc thanh toán khi mua bán nhà ở, công trình hình thành trong tương lai theo nhiều lần. Lần đầu không quá 30% giá trị hợp đồng và đã bao gồm tiền đặt cọc. Nếu căn hộ giá 3,2 tỷ đồng và đã cọc 160 triệu đồng, lần đầu theo giới hạn 30% tương ứng tối đa 960 triệu đồng tính cả số đã cọc. Phần có thể thu thêm trong lần đó theo ví dụ là tối đa 800 triệu đồng. Để biết thực tế phải trả bao nhiêu, cần đọc tiến độ và điều khoản thanh toán của hợp đồng. Pháp luật quy định giới hạn tối đa, còn hợp đồng có thể xác định mức thấp hơn.
Với mua bán, các đợt tiếp theo phải gắn với tiến độ xây dựng và tổng mức thu trước khi bàn giao thông thường không quá 70% giá trị hợp đồng. Nếu bên bán là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc trường hợp luật dẫn chiếu, mức tổng là 50%. Điều 25 cũng giới hạn số tiền được thu trước khi bên mua hoặc thuê mua được cấp giấy chứng nhận. Khi giao dịch theo hình thức thuê mua, cần đọc khoản riêng về lịch và tổng mức thanh toán trước. Ba mốc đặt cọc, thanh toán lần đầu và thanh toán trước bàn giao gắn với những giai đoạn khác nhau. Việc chủ đầu tư có thể thu đến một tỷ lệ trong giai đoạn thanh toán không mở rộng trần tiền cọc trước đó.
Người mua có thể đề nghị văn bản ghi rõ khoản nào được cấn trừ và đợt thanh toán nào đã tính số đã giao. Nếu nhận được lịch ghi “cọc 5%, ký hợp đồng đóng 30%”, hãy hỏi 30% đã bao gồm số tiền cọc chưa. Đề nghị chỉnh cách diễn đạt nếu có thể hiểu thành đóng thêm toàn bộ 30%. Khi chuyển tiền, lưu thông báo thanh toán, chứng từ và tài liệu xác nhận nhận tiền. Hồ sơ nên cho thấy số tiền đã được ghi nhận vào đúng mã căn và đúng đợt.
4. Phiếu giữ chỗ, chủ thể ký và tài khoản nhận tiền
Cái tên như “phiếu đăng ký”, “tiền thiện chí” hay “phí ưu tiên” chưa đủ để xác định khoản phải trả. Hãy đọc có căn cụ thể hay chưa, tiền có khấu trừ vào giá bán không, người nộp có bị mất tiền nếu từ chối ký không và ai có quyền giữ tiền. Khoản 4 Điều 23 quy định chủ đầu tư không ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc, mua bán, thuê mua đối với sản phẩm hình thành trong tương lai thuộc phạm vi điều khoản. Sàn giao dịch có thể tham gia phân phối và cung cấp thông tin. Cần kiểm tra người ký là ai và ký với tư cách nào để phân biệt hỗ trợ phân phối với việc đứng ra nhận cam kết thay chủ đầu tư.
Trước khi trả tiền, hãy đối chiếu tên chủ đầu tư trong hồ sơ, thỏa thuận và hướng dẫn thanh toán chính thức. Nếu được đề nghị chuyển vào tài khoản cá nhân, cần hỏi bằng văn bản người đó nhận với tư cách gì và chủ đầu tư có ghi nhận khoản tiền vào giao dịch không. Nếu đã chuyển mà phát hiện nghi vấn, giữ phiếu, chứng từ, thông tin căn hộ và trao đổi với người tư vấn. Có thể yêu cầu xác nhận căn cứ thu, tình trạng đủ điều kiện và cách xử lý khoản tiền. Yêu cầu hoàn trả phụ thuộc bản chất khoản thu, người nhận, thỏa thuận và tình trạng giao dịch. Giữ được nội dung trước khi chuyển thường giúp làm rõ những gì đã được hứa.
Kết luận
Với việc đặt cọc mua nhà hình thành trong tương lai thuộc Điều 23, chủ đầu tư chỉ được thu tối đa 5% giá bán hoặc giá thuê mua và chỉ được thu khi tài sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Người mua cần kiểm tra đúng sản phẩm, giá được ghi trong thỏa thuận, chủ thể ký và cách cấn trừ tiền cọc vào lần thanh toán đầu. Nếu một trong các thông tin đó còn mơ hồ, hãy yêu cầu làm rõ trên giấy tờ trước khi giao tiền.


Để lại một phản hồi