Bản chất pháp lý của hoạt động đấu giá hàng hóa

Trên thị trường, quan hệ cung cầu về các loại hàng hóa, dịch vụ ít khi ở trạng thái cân bằng mà nó luôn diễn biến rất phức tạp. Khi cung vượt quá cầu thì thị trường dành cho người mua quyền lựa chọn (đấu thầu), còn khi cầu lớn hơn cung thì thị trường thuộc về người bán và người bán được quyền lựa chọn người mua (đấu giá).

 

Khác với đấu thầu, đấu giá hàng hóa lại là hình thức công khai để chọn người mua. Cho nên, trong quá trình đấu giá người mua tham gia phải trả giá theo một thủ tục nhất định, người trả giá cao nhất (ít nhất phải bằng giá khởi điểm) là người được mua tài sản bán đấu giá.

 

Đấu giá hàng hoá được quy định trong pháp luật Việt Nam tại điều 185 – 213 Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2005 và Nghị định của Chính phủ số 05/NĐ-CP ngày 18/1/2005 về bán đấu giá tài sản.

 

Như vậy, đấu giá hàng hoá hay đấu giá tài sản trên phương diện khoa học pháp lý là toàn bộ các quy định pháp luật nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh giữa các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế với các chủ thể kinh tế khác trong quá trình thực hiện các chức năng kinh tế của nhà nước. Mặt khác, đấu giá hàng hoá cũng là phương thức bán hàng đặc biệt, trong đó các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người có thẩm quyền tham gia thực hiện theo một trình tự thủ tục nhất định.

 

Hoạt động đấu giá tài sản được thực hiện theo một trình tự, thủ tục đơn giản hơn nhiều so với hoạt động đấu thầu, bởi vì thủ tục bán đấu giá về cơ bản là nhằm tìm ra người mua trả giá cao nhất so với giá khởi điểm, nên cần tiến hành các bước chuẩn bị cần thiết, nhằm bảo đảm tính công khai của cuộc đấu giá.

 

Đấu giá hàng hóa là một hành vi pháp lý, do sự khác nhau về chủ thể, mục đích mà đấu giá có thể là một hành vi dân sự thông thường hoặc  một hoạt động thương mại độc lập của thương nhân. Đối tượng là hàng hóa thương mại được phép lưu thông. Quan hệ đấu giá được xác lập dưới những hình thức pháp lý nhất định.

 

Bên cạnh đó, đấu giá hàng hóa có những nét đặc thù so với các hoạt động thương mại khác như:

 

Một là, đấu giá hàng hóa là hoạt động bán hàng (có thể) thông qua trung gian. Quan hệ đặc trưng của đấu giá hàng hóa là:

 

Người bán tài sản     người bán đấu giá    Người mua.

 

Bên bán là chủ sở hữu hàng hóa hoặc người được chủ sở hữu ủy quyền hoặc là người có trách nhiệm lợi ích liên quan đến hàng hóa bán đấu giá như người cầm cố, thế chấp (Bộ luật dân sự)…

– Người làm dịch vụ bán đấu giá là những tổ chức được người bán hàng hóa ủy quyền tiến hành việc bán đấu giá.

– Bên mua là những tổ chức cá nhân có nhu cầu mua bán hàng hóa và đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật để tham gia trả giá.

 

Hai là, đối tượng của bán đấu giá có thể là những hàng hóa thương mại thông thường. Tuy vậy, hầu hết chỉ những hàng hóa có đặc thù về giá trị cũng như giá trị sử dụng mới thường được cân nhắc để lựa chọn bán theo phương thức đấu giá. Vì rất khó xác định giá trị thực của những hàng hóa này nên người bán chỉ đưa ra mức giá khởi điểm cho người mua tham khảo, còn giá bán thực tế do những người tham dự cuộc bán đấu giá xác định trên cơ sở có sự cạnh tranh. Giá bán thực tế có thể cao hhơn hoặc thấp hơn giá mà người bán đưa ra ban đầu.

 

Ba là,  hình thức pháp lý của quan hệ bán đấu giá có thể được thiết lập dưới một dạng rất đặc biệt là hợp đồng ủy quyền bán đấu giá và văn bản bán đấu giá hàng hóa.

 

– Hợp đồng ủy quyền bán đấu giá được xác lập giữa người bán hàng và người làm dịch vụ đấu giá, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ ủy quyền bán đấu giá hàng hóa.

– Văn bản bán đấu giá hàng hóa là hợp đồng mua bán hàng hóa được xác lập giữa các bên liên quan (người bán, người mua, tổ chức bán đấu giá), là cơ sở pháp lý để xác lập quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ mua bán hàng hóa đồng thời là căn cứ xác lập quyền sở hữu của người mua hàng đối với hàng hóa bán đấu giá.

 

Bán đấu giá hàng hóa mang lại lợi ích cho cả người bán và người mua, tạo cơ hội bình đẳng cho những người mua cùng tham gia trả giá qua đó xác định được mức giá cạnh tranh có lợi nhất cho người bán hàng. Qua đó hàng hóa sẽ đến tay những người mua có tiềm năng và hiểu đúng giá trị của chúng nhất.

 

Hiểu được chính xác, đầy đủ về quy chế đấu giá hàng hoá trong điều kiện hiện nay, sẽ tạo cho các nhà quản lý nói chung, các chủ thể tham gia quá trình đấu giá nói riêng những căn cứ, nền tảng trong quá trình quyết tâm thực hiện làm lành mạnh hoá các quan hệ xã hội trong lĩnh vực thương mại của Nhà nước, đồng thời thu hút và tạo ra nhiều nguồn vốn. Có một thị trường bán đấu giá chuyên nghiệp sẽ là động lực tốt thúc đẩy quan hệ trao đổi thương mại phát triển mạnh mẽ.

 

Tài liệu tham khảo

1. Giáo trình Luật Thương mại tập 2 – Trường đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân HN 2008.

2. Luật Thương mại 2005.

3. Hoạt động đấu thầu và đấu giá hàng hóa – TS.Nguyễn Thị Phượng – GV. Học viện HCQG

Bài viết liên quan

Nơi nào mà luật pháp bị xem thường thì luật sư cũng không được coi trọng. Để luật pháp và luật sư cùng được coi trọng thì mỗi luật sư bằng chính hoạt động hàng ngày của mình cần vun đắp cho hệ thống luật pháp được trở nên công minh tiến bộ.

Bình luận

avatar
  Gửi mail cho tôi  
Thông báo