Có mấy hình thức cấu trúc nhà nước? Dấu hiệu nhận biết?

Chuyên mụcLý luận nhà nước và pháp luật Cấu trúc nhà nước liên bang

1. Hình thức cấu trúc nhà nước là gì?

Hình thức cấu trúc nhà nước là sự tổ chức nhà nước thành các đơn vị hành chính lãnh thổ, đặc điểm của mối quan hệ qua lại giữa các bộ phận cấu thành của nó, giữa cơ quan nhà nước trung ương với cơ quan nhà nước địa phương.

 

Những nội dung liên quan:

 

2. Có mấy hình thức cấu trúc nhà nước?

Có hai hình thức cấu trúc nhà nước cơ bảncấu trúc nhà nước đơn nhất và cấu trúc nhà nước liên bang. Ngoài ra còn có cấu trúc Nhà nước Liên minh (Confederal State)

a) Cấu trúc nhà nước đơn nhất (Unitary State) 

Hình thức cấu trúc nhà nước đơn nhất là hình thức trong đó lãnh thổ của nhà nước là toàn vẹn, thống nhất, nhà nước được chia thành các đơn vị hành chính – lãnh thổ không có chủ quyền quốc gia, có hệ thống các cơ quan nhà nước thống nhất từ trung ương xuống đến địa phương.

– Các nhà nước đơn nhất tiêu biểu: Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên, Hàn quốc, Nhật bản, Thái Lan, Pháp, Anh, Brunei Darussalam, Cu ba, Lào…

b) Cấu trúc nhà nước liên bang (Federal State) 

Cấu trúc nhà nước liên bang
Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

Hình thức cấu trúc nhà nước liên bang là những nhà nước có từ hai hay nhiều nước thành viên hợp lại. Trong nhà nước liên bang không chỉ có liên bang có dấu hiệu chủ quyền quốc gia mà trong từng bang thành viên đều có dấu hiệu chủ quyền. Ở nhà nước liên bang có hai hệ thống cơ quan quyền lực và hai hệ thống cơ quan quản lý: một hệ thống chung cho toàn liên bang và một cho từng nhà nước thành viên.

– Các nhà nước liên bang tiêu biểu: Cộng hòa Ấn Độ, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Liên bang Xô Viết, Liên bang Malaixia, Liên bang Nam Tư, Mexico, Đức…

Ví dụ: Thụy Sỹ theo chế độ cộng hòa với mô hình nhà nước liên bang. Cấu trúc nhà nước liên bang được phân thành ba cấp như sau: chính quyền liên bang (confederation), chính quyền bang (canton) và chính quyền xã (commune). Mọi sửa đổi trong Hiến pháp của liên bang hay của các bang phải được thực hiện thông qua trưng cầu dân ý. Thụy Sỹ không có Thủ tướng Chính phủ và Tổng thống là 1 trong 7 thành viên của Chính phủ được Quốc hội bầu luân phiên với nhiệm kỳ 1 năm.

c) Cấu trúc nhà nước Liên minh (Confederal State) 

Ngoài hai hình thức nói trên một số nhà nước đương đại còn có hình thức cấu trúc nhà nước liên minh. Nhà nước liên minh là sự liên kết giữa các quốc gia độc lập vì những nhiệm vụ chính trị, quân sự hoặc kinh tế bằng một hiệp ước do các thành viên liên minh thỏa thuận. Hình thức cấu trúc nhà nước liên minh đã tồn tại ở Hoa Kỳ và ở Đức trước khi thành lập nhà nước liên bang. Hiện nay Liên minh châu Âu (EU) là một hình thức điển hình của nhà nước liên minh. Liên minh châu Âu có nghị viện, có toà án, có đơn vị tiền tệ chung, tuy nhiên các thành viên trong liên minh vẫn là những quốc gia có chủ quyền độc lập.

3. Dấu hiệu nhận biết nhà nước đơn nhất và nhà nước liên bang

a) Nhà nước đơn nhất

* Xét về đối tượng (dân cư & lãnh thổ)

– Lãnh thổ toàn vẹn thống nhất

Chủ quyền quốc gia chung, chỉ có 1 chủ thể duy nhất có quyền quyết định những vấn đề đối nội & đối ngoại của đất nước.

Ví dụ: Tại Việt Nam, Quốc Hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất có quyền quyết định những vấn đề đối nội & đối ngoại của đất nước

* Xét về phạm vi (đối nội & đối ngoại)

* Quốc tịch :

– Có 1 quốc tịch

* Hệ thống cơ quan nhà nước :

– Hệ thống cơ quan quyền lực và quản lý chung, thống nhất từ TW đến địa phương

Ví dụ: Sơ đồ BMNN ở Việt Nam (Phụ lục 1) thể hiện cơ cấu tổ chức của chính quyền thống nhất theo chiều dọc từ TW xuống địa phương.

* Hệ thống pháp luật (HTPL)

– HTPL thống nhất điều chỉnh các quan hệ xã hội, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

Ví dụ: Tại Anh có hệ thống một chính quyền. Quốc hội có quyền tối hậu về tất cả mọi sự việc xẩy ra trong nước Anh. Tuy Quốc hội có ủy quyền cho chính quyền địa phương nhưng Quốc hội có thể bắt buộc các thành phố và quận hạt làm các điều mà Quốc hội thấy thích hợp; nếu muốn quốc hội còn có thể bãi bỏ hay thay đổi ranh giới của địa phương

Ưu điểm của Nhà nước đơn nhất

– Mô hình tạo ra sự ổn định về an ninh chính trị

Nhược điểm Nhà nước đơn nhất

– Thiếu sự linh hoạt trong phát triển kinh tế => là môi trường tốt của tham nhũng

b) Nhà nước liên bang

* Xét về đối tượng (dân cư & lãnh thổ)

– Hợp thành từ 2 hoặc nhiều nhà nước thành viên => Lãnh thổ của nhà nước liên bang bao gồm lãnh thổ của các nhà nước thành viên

Ví dụ: Tại Liên bang Hoa Kỳ, Liên bang không được thay đổi biên giới Tiểu bang nếu không được sự đồng ý của Tiểu bang, không được hạn chế quyền và nghĩa vụ của công dân Tiểu bang

– Vừa có chủ quyền quốc gia của Nhà nước Liên bang vừa có chủ quyền của Nhà nước thành viên.

Ví dụ: Tại Liên bang Hoa Kỳ:

* Chủ quyền của Liên bang: quy định về buôn bán giữa Liên bang với nước ngoài, hệ thống tiền tệ, tuyên bố chiến tranh, quản lý các lãnh thổ xâm chiếm..

* Chủ quyền Tiểu bang: tổ chức các cuộc bầu cử, thành lập các cơ quan nhà nước ở địa phương, điều chỉnh các quan hệ thương mại trong phạm vi tiểu bang

* Thẩm quyền chung: ban hành các đạo luật và tổ chức thực hiện các đạo luật như: đánh thuế, phát hành công trái…

* Quốc tịch

– Có 2 quốc tịch

– Ví dụ: Tại Mỹ, công dân sinh ra chỉ có 1 quốc tịch Mỹ xét trong mối quan hệ ngoại giao với các tiểu bang và tùy theo luật riêng của từng bang mà mỗi công dân có quyền và nghĩa vụ riêng.

– Có 2 hệ thống cơ quan nhà nước:

* Hệ thống chung cho toàn Liên bang: thực hiện chức năng & nhiệm vụ của Liên bang

* Hệ thống mỗi nước thành viên: thực hiện chức năng & nhiệm vụ của Nhà nước thành viên

Ví dụ: Sơ đồ BMNN ở Liên bang Hoa Kỳ (Phụ lục 2) thể hiện cơ cấu tổ chức của chính quyền thống nhất theo chiều dọc từ địa phương lên TW. Ở đây, có sự phân quyền cho địa phương và các bang có quyền nhất định do luật pháp của các từng bang quy định.

Hệ thống pháp luật (HTPL)

– Có 2 HTPL

* HTPL của Nhà nước Liên bang thống nhất trên toàn lãnh thổ

* HTPL trong từng bang: chỉ có giá trị thi hành trong phạm vi bang.

Ví dụ: Tại Mỹ, Luật của chính quyền liên bang, tại Washington D.C., áp dụng cho tất cả người dân sống tại Mỹ. Còn luật của từng tiểu bang trong số 50 tiểu bang thì chỉ áp dụng cho tiểu bang.

Ưu điểm của Nhà nước liên bang

– Mô hình năng động

Nhược điểm của Nhà nước liên bang

– Khó có sự ổn định


Các tìm kiếm liên quan đến có mấy hình thức cấu trúc nhà nước, hình thức chính thể của nhà nước, có mấy kiểu nhà nước, nhà nước liên minh, nhà nước chxhcnvn có hình thức như thế nào, kiểu chức năng hình thức bộ máy nhà nước, sơ đồ hình thức nhà nước, nhà nước nhật bản theo hình thức chính thể nào, hình thức chính thể quyết định bản chất của nhà nước, nhà nước đơn nhất là nhà nước chỉ có một hệ thống cơ quan quyền lực đúng hay sai, hình thức chính thể của nhà nước tư sản

Thích Học Luật 694 Bài viết
Tham gia ngay Group Hội những người thích Học Luật để hòa chung đam mê cùng hơn 40 ngàn sinh viên luật trên khắp cả nước!

1 bình luận

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*