Phòng, chống tội phạm liên quan đến dịch Covid-19

Chuyên mụcĐịnh tội danh và quyết định hình phạt, Luật hình sự, Thảo luận pháp luật COVID-19

Liên tiếp các văn bản chỉ đạo phòng, chống tội phạm liên quan đến dịch Covid-19 được ban hành, có thể kể đến như:

>>> Xem thêm: Nhiều người bị xử phạt vì tung tin bậy về dịch Corona

Công văn 45 và Chỉ thị 03 tiếp tục thể hiện thái độ quyết liệt của toàn hệ thống chính trị trong việc phòng, chống dịch Covid-19, đồng thời phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi phạm tội liên quan đến dịch bệnh này.

COVID-19

Những nội dung chính của Công văn 45

Việc Tòa án nhân dân tối cao kịp thời ban hành Công văn 45 sẽ góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luậtdấu hiệu ngày càng phổ biến trong dịch Covid-19.

Công văn 45 gồm 03 mục, cụ thể như sau:

Mục 1. Hướng dẫn xác định tội danh theo quy định của Bộ luật hình sự

– Điều 240. Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người

– Điều 295. Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người

– Điều 288. Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông

– Điều 155. Tội làm nhục người khác

– Điều 174. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

– Điều 188. Tội buôn lậu

– Điều 196. Tội đầu cơ

– Điều 330. Tội chống người thi hành công vụ

– Điều 360. Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng

Mục 2. Hướng dẫn áp dụng hình phạt, biện pháp tư pháp

Mục 3. Hướng dẫn tổ chức xét xử đối với vụ án liên quan đến phòng, chống dịch Covid-19

Hướng dẫn một số tội danh trong phòng, chống dịch Covid-19

Mục lục:

  1. Xử lý người mắc, nghi ngờ mắc bệnh có hành vi trốn tránh việc cách ly, khai báo y tế,…
  2. Xử lý người sống trong khu vực cách ly có hành vi trốn tránh việc cách ly, khai báo y tế,…
  3. Xử lý chủ cơ sở kinh doanh, người quản lý cơ sở kinh doanh dịch vụ có hành vi không chấp hành quyết định tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh
  4. Xử lý người có hành vi đưa thông tin sai sự thật lên mạng internet
  5. Xử lý người có hành vi đưa trái phép thông tin cá nhân, bí mật đời tư người khác
  6. Xử lý người có hành vi đưa tin sai sự thật nhằm chiếm đoạt tài sản
  7. Xử lý người có hành vi đưa trái phép thuốc, vật tư y tế ra khỏi biên giới nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
  8. Xử lý người có hành vi mua vét hàng hóa
  9. Xử lý người có hành vi cản trở người thi hành công vụ
  10. Xử lý người có trách nhiệm nhưng không thực hiện hoặc không thực hiện đầy đủ chức trách

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)1. Xử lý người mắc, nghi ngờ mắc bệnh có hành vi trốn tránh việc cách ly, khai báo y tế,…

Người đã được thông báo mắc bệnh; người nghi ngờ mắc bệnh hoặc trở về từ vùng có dịch Covid-19 đã được thông báo cách ly thực hiện một trong các hành vi sau, gây lây truyền dịch bệnh Covid-19:

– Trốn khỏi nơi cách ly

– Không tuân thủ quy định về cách ly

– Từ chối, trốn tránh việc áp dụng biện pháp cách ly, cưỡng chế cách ly

– Không khai báo y tế, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo gian dối

Thì bị coi là trường hợp thực hiện “hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người” quy định tại điểm c khoản 1 Điều 240 Bộ luật hình sự (Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người).

Điều 240 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng (với khoản 1)
– Phạt tù đến 12 năm
– Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (khi không áp dụng là hình phạt chính)

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

2. Xử lý người sống trong khu vực cách ly có hành vi trốn tránh việc cách ly, khai báo y tế,…

Người chưa bị xác định mắc bệnh Covid-19 nhưng sống trong khu vực đã có quyết định cách ly, quyết định phong tỏa thực hiện một các hành vi sau, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng trở lên do phát sinh chi phí phòng, chống dịch:

– Trốn khỏi khu vực bị cách ly, khu vực bị phong tỏa

– Không tuân thủ quy định về cách ly

– Từ chối, trốn tránh việc áp dụng biện pháp cách ly, cưỡng chế cách ly

– Không khai báo y tế, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo gian dối

Thì bị xử lý theo quy định tại Điều 295 Bộ luật hình sự (Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người).

Điều 295 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (với khoản 1)

– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 12 năm

– Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (khi không áp dụng là hình phạt chính)

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

3. Xử lý chủ cơ sở kinh doanh, người quản lý cơ sở kinh doanh dịch vụ có hành vi không chấp hành quyết định tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh

Chủ cơ sở kinh doanh, người quản lý cơ sở kinh doanh dịch vụ (như quán bar, vũ trường, karaoke, mát-xa (massage), cơ sở thâm mỹ,…) thực hiện hoạt động kinh doanh khi đã có quyết định tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh để phòng, chống dịch Covid-19 của cơ quan, người có thẩm quyền, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng trở lên do phát sinh chi phí phòng, chống dịch thì bị xử lý theo quy định tại Điều 295 Bộ luật hình sự (Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người).

4. Xử lý người có hành vi đưa thông tin sai sự thật lên mạng internet

Người có hành vi đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông thông tin giả mạo, sai sự thật, thông tin xuyên tạc về tình hình dịch Covid-19, gây dư luận xấu thì bị xử lý theo quy định tại Điều 288 Bộ luật hình sự (Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông).

Điều 288 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng (với khoản 1)

– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 07 năm

– Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng (khi không áp dụng là hình phạt chính)

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

5. Xử lý người có hành vi đưa trái phép thông tin cá nhân, bí mật đời tư người khác

Người có hành vi đưa trái phép thông tin cá nhân, bí mật đời tư xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của nhân viên y tế, người tham gia phòng, chống dịch Covid-19, người mắc bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh Covid-19 thì bị xử lý theo quy định tại Điều 155 Bộ luật hình sự (Tội làm nhục người khác).

Điều 155 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng (với khoản 1)

– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 05 năm

Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

6. Xử lý người có hành vi đưa tin sai sự thật nhằm chiếm đoạt tài sản

Người có hành vi lợi dụng tình hình dịch Covid-19 đưa ra thông tin không đúng sự thật về công dụng của thuốc, vật tư y tế về phòng, chống dịch nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác thì bị xử lý theo quy định tại Điều 174 Bộ luật hình sự (Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản).

Điều 174 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 20 năm hoặc tù chung thân

– Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

7. Xử lý người có hành vi đưa trái phép thuốc, vật tư y tế ra khỏi biên giới nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Người có hành vi đã, đang hoặc nhằm đưa trái phép thuốc, vật tư y tế dùng vào việc phòng, chống dịch Covid-19 ra khỏi biên giời nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhằm thu lợi bất chính thì bị xử lý theo quy định tại Điều 188 Bộ luật hình sư (Tội buôn lậu).

Điều 188 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt tiền đến 5.000.000.000 đồng

– Phạt tù đến 20 năm

– Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (khi không áp dụng là hình phạt chính)

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản

8. Xử lý người có hành vi mua vét hàng hóa

Người có hành vi lợi dụng sự khan hiếm hoặc tạo sự khan hiếm giả tạo trong tình hình dịch Covid-19 để mua vét hàng hóa đã được cơ quan có thầm quyền công bố là mặt hàng bình ổn giá hoặc hàng hóa được nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thì bị xử lý theo quy định tại Điều 196 Bộ luật hình sự (Tội đầu cơ).

Điều 196 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt tiền đến 5.000.000.000 đồng

– Phạt tù đến 15 năm

– Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng (khi không áp dụng là hình phạt chính)

– Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

9. Xử lý người có hành vi cản trở người thi hành công vụ

Người có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ trong phòng, chống dịch Covid-19 thì bị xử lý theo quy định tại Điều 330 Bộ luật hình sự (Tội chống người thi hành công vụ).

Điều 330 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 07 năm

Không có

10. Xử lý người có trách nhiệm nhưng không thực hiện hoặc không thực hiện đầy đủ chức trách

Người có trách nhiệm trong phòng, chống dịch Covid-19 nhưng không triển khai hoặc triển khai không kịp thời, không đầy đủ các biện pháp phòng, chống dịch theo quy định gây hậu quả nghiêm trọng thì bị xử lý theo quy định tại Điều 360 Bộ luật hính sự (Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng).

Điều 360 Bộ luật hình sự:

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung
– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm (với khoản 1)

– Phạt tù đến 12 năm

Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm

Ghi chú: Theo quy định tại Điều 52 Bộ luật hình sự (Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự), việc “lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để phạm tội” là một tình tiết tăng nặng tại điểm l khoản 1.

 

Những nội dung chính của Chỉ thị 03

 

Viện trưởng VKSNDTC yêu cầu Thủ trưởng đơn vị thuộc VKSNDTC, Viện trưởng VKSND và Viện kiểm sát quân sự các cấp một số nội dung cụ thể như sau:

1. Chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra, Tòa án cùng cấp

Để phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh những hành vi phạm tội liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19 theo quy định của Bộ luật Hình sự, như:

Hành vi Quy định trong BLHS
Không chấp hành nghiêm các quy định về phòng, chống dịch bệnh làm lây lan dịch bệnh ra cộng đồng (như hành vi trốn khỏi nơi cách ly; không tuân thủ quy định về cách ly; không khai báo y tế, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo gian dối; từ chối, trốn tránh việc áp dụng biện pháp cách ly, cưỡng chế cách ly…) Tương ứng với quy định tại Điều 240 BLHS (Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm cho người)
Vi phạm quy định ở nơi đông người gây thiệt hại do phát sinh chi phí phòng, chống dịch Covid-19 từ 100.000.000 đồng trở lên Tương với quy định tại Điều 295 BLHS (Tội vi phạm quy định về an toàn ở nơi đông người)
Đưa ra những thông tin bịa đặt, không đúng sự thật về dịch bệnh gây hoang mang, lo lắng trong xã hội hoặc nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tương ứng với quy định tại:

Điều 288 BLHS (Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông) hoặc

Điều 117 BLHS (Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam)

 Lợi dụng tình hình dịch bệnh để thực hiện hành vi trái pháp luật nhằm trục lợi (như hành vi đầu cơ, buôn lậu; làm giả hàng hóa, lương thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tham nhũng hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng;…) Tương ứng với quy định tại:

Điều 196 BLHS (Tội đầu cơ) hoặc

Điều 188 BLHS (Tội buôn lậu) hoặc

Điều 192 BLHS (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả) hoặc

Điều 193 BLHS (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm) hoặc

Điều 194 BLHS (Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh) hoặc

Điều 174 BLHS (Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản),…

Chống người thi hành công vụ, gây rối trật tự công cộng Tương ứng với quy định tại:

Điều 330 BLHS (Tội chống người thi hành công vụ) hoặc

Điều 318 BLHS (Tội gây rối trật tự công cộng)

Trước mắt, Viện kiểm sát phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng cùng cấp thống nhất chọn một số vụ việc điển hình để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử nhằm đáp ứng yêu cầu răn đe, giáo dục chung, góp phần hiệu quả công tác phòng, chống dịch bệnh.

2. Chủ động phối hợp với Cơ quan điều tra, Tòa án cùng cấp

Để xử lý nhanh chóng những hành vi phạm tội liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19, như áp dụng ngay thủ tục rút gọn đối với các vụ án có đủ điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự; đối với những vụ án không áp dụng thủ tục rút gọn thì phải khẩn trương tiến hành các hoạt động tố tụng để xử lý tội phạm trong thời hạn ngắn nhất.

Ghi chú: Điều kiện áp dụng thủ tục trong tố tụng hình sự được quy định tại Điều 456 BLTTHS như sau:

Điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm Xét xử phúc thẩm
Có đủ các điều kiện sau:

– Người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang hoặc người đó tự thú
– Sự việc phạm tội đơn giản, chứng cứ rõ ràng
– Tội phạm đã thực hiện là tội phạm ít nghiêm trọng
– Người phạm tộinơi cư trú, lý lịch rõ ràng

Một trong các điều kiện sau:

– Vụ án đã được áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm và chỉ có kháng cáo, kháng nghị giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo được hưởng án treo
– Vụ án chưa được áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm nhưng có đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều này và chỉ có kháng cáo, kháng nghị giảm nhẹ hình phạt hoặc cho bị cáo được hưởng án treo

3. Chủ động trao đổi với Cơ quan điều tra, Tòa án cùng cấp trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án cụ thể

Để giải quyết, bảo đảm thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật khác có liên quan. Trường hợp các ngành đều thống nhất thì triển khai thực hiện theo thẩm quyền; trường hợp gặp khó khăn, vướng mắc thì chủ động báo cáo thỉnh thị với Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp theo đúng Quy định về công tác hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về pháp luật, nghiệp vụ; báo cáo thỉnh thị, trả lời thỉnh thị trong ngành Kiểm sát nhân dân ban hành kèm theo Quyết định số 599/QĐ-VKSTC ngày 06/12/2019 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

4. Tăng cường kiểm sát chặt chẽ việc giam, giữ bị can, bị cáo, phạm nhân tại các cơ sở giam giữ trên cả nước

Để bảo đảm việc giam, giữ tuân thủ đúng quy định về cách ly đối với người bị lây nhiễm hoặc nghi bị lây nhiễm; giảm tối đa việc thăm gặp người bị giam, giữ… để phòng, chống dịch bệnh.

5. Một số yêu cầu khác

  • Tuân thủ tuyệt đối các quy định về phòng, chống dịch bệnh trong quá trình tiến hành các hoạt động nghiệp vụ; hạn chế tối đa phương thức trực tiếp kiểm sát; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các trang thiết bị điện tử hiện có trong quá trình tiến hành các hoạt động tố tụng.
  • Chủ động nắm bắt thông tin, trực tiếp chỉ đạo công tác phòng, chống dịch bệnh trong cơ quan, đơn vị mình, đặc biệt là trong xử lý các vụ án, vụ việc liên quan đến dịch bệnh Covid-19; nơi nào để xảy ra vi phạm hoặc xử lý không kịp thời, nghiêm minh hành vi phạm tội liên quan đến phòng, chống dịch bệnh Covid-19, dẫn đến bỏ lọt tội phạm và người phạm tội thì tùy tính chất, mức độ, Viện trưởng Viện kiểm sát, Thủ trưởng đơn vị nơi đó phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật và quy định của ngành Kiểm sát nhân dân.

 

 

 

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.


*